أبو علي سينا

6

رساله در حقيقت و كيفيت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات ( فارسى )

مرسل و ملك مقرّب را ازين قدر تجاوز « مشاهد نه بود » « 1 » و حقيقت ذات حق ، مدرك وى [ نه ] « 2 » شود ، ( چه ) « 3 » پس « آنكه » « 4 » محاط وى گردد و رتبه محيط فوق محاط ( بوده ) « 5 » باشد تعالى [ اللّه ] « 6 » و تقدس « 7 » . سؤال : چيست فارق ميان وجودى كه اوّل حق راست و وجودى كه ديگر موجودات راست ؟ جواب : [ بدان كه ] « 8 » وجود او نه از ديگرى مستفاد است بلكه وجود وى واجبست در ذات خويش كه نتواند كه نبود ، و وجودى كه ديگر « موجودات راهست » « 9 » نه ذاتى است بلكه مستعار و مستفادست از اول حق ، و آن را صفت جايز « است » « 10 » نه واجبى ، يعنى [ كه ] « 11 » شايد

--> ( 1 ) - م : نشايد بود - ك : بمشاهده بود - ل : شايد بود . ( 2 ) - نسخ ديگر ندارد . ( 3 ) - نسخ ديگر افزوده . ( 4 ) - صواب ظاهرا آنگه است . ( 5 ) - م ، ك افزوده . ( 6 ) - س ، م ، ك ، ل ندارد . ( 7 ) - مفهوم از اين كلام آن است كه اگر حقيقت ذات مدرك كسى شود ذات محاط خواهد بود و حال آنكه رتبه محيط فوق محاط است و ذات حق محيط بر همه اشياست و محاط نمىشود . ( 8 ) - م ندارد . ( 9 ) - م : موجود راست . ( 10 ) - نسخ ديگر : جايزيست . ( 11 ) - م ، ك ، ل ، س : ندارد