شيخ رئيس فيلسوف بزرگ ايرانى از جملهء دانشمندانى است كه به اين مسألهء مشكل و غامض عنايت و توجهى خاص داشته و گذشته ازين كه در اغلب آثار فلسفى خود به بحث دربارهء آن پرداخته ، رسالهء حاضر را نيز كه موسوم به « رساله در حقيقت و كيفيت سلسلهء موجودات و تسلسل اسباب و مسببات » است در آن باب به زبان فارسى تأليف نموده است . عقايد و نظريات ابن سينا دربارهء خلقت عالم و كيفيت صدور موجودات از مبدأ اول ، يعنى صانع جهان مبتنى و مستند بر اصل قدم و ازليت خالق و حدوث مخلوقات و موجودات مىباشد . مقصود شيخ ازين كه خداوند ازلى است ، آن است كه ذات بارى تعالى را بفاعل نيازى نيست و بذات خود قائم است چنان كه خود گويد « مقصود از ازلى و عدم ازلى نه آنست كه عوام فهم كرده‌اند از دوام زمانى و عدم دوام زمانى . . . بل ازلى آنست كه وجود وى را حاجت بفاعلى نيست بلكه ذاتى است ، من ذاته لذاته بذاته . . . پس ازلى بجز ذات اول حق هيچ موجودى نيست . و غير ازلى آنست كه وجود وى نه ذاتيست بلكه مستفاد است ، پس كل موجودات را رقم غير ازلى بر سر است « 1 » » . اعتقاد بازليت خالق و حدوث عالم موجب امتياز و حتى افتراق و جدائى ابن سينا از متقدمين حكماى يونان بخصوص ارسطو مىباشد زيرا ، فيلسوف يونانى معتقد است كه عالم و خالق آن هر دو قديم و ازلى هستند « 2 » و عالم

--> ( 1 ) - رجوع شود به صفحه 8 و 9 اين رساله . ( 2 ) - مسألهء قدم عالم از جمله مسائلى است كه در عالم اسلام مورد بحث زياد واقع شده است چنان كه غزالى در كتاب التهافت مىنويسد : اين مسأله سبب تكفير فلاسفه مىباشد و در المنقذ من الضلال مينويسد : « لم يذهب احد من المسلمين الى شىء من هذه المسائل » چاپ بيروت ، ص 96