تقطير خوددارى كنند و هرجا سودمند است ، انجام وظيفه كنند . آب و آتش مادّى با يكديگر متضادّند و هركدام كه بر ديگرى چيره شود ، ديگرى را نابود مىكند . اگر هر نوعى از انواع مادّى در عالم مجرّدات ، داراى يك مثال نورى باشند ، ميان مثال‌هاى نورى آنها تضاد و تزاحمى نيست ؛ چرا كه آنها به‌حسب وجود خويش از فعليّت تام برخوردارند و هيچ‌گونه سير و پويشى براى رسيدن از نقص به كمال و از قوّه به فعل ندارند و براى همين است كه ميان آنها برخورد و اصطكاكى نيست ؛ ولى اين عالم ، عالم قوّه و فعل است و هر موجودى با پويندگى خويش مىرود كه خود را به فعليّت و كمال برساند . در همين مسير است كه برخورد و اصطكاك پيش مىآيد و گاهى زيان‌ها و خسارت‌هايى دامن برخى از موجودات را مىگيرد . هرچند اين‌گونه زيان‌ها و خسارت‌ها براى برخى از موجودات ناخوش‌آيند است ؛ ولى براى برخى ديگر ، خوش‌آيند است و همان نغمه‌اى كه براى بعضى ناموزون است ، در نظام كل ، موزون و منتظم است . حكيم سبزوارى مىگويد : ما ليس موزونا لبعض من نغم * ففي نظام الكلّ كلّ منتظم « 1 » هر نغمه‌اى كه براى بعضى ناموزون است ، در نظام كل ، موزون و منتظم است . نكتهء مهمى كه شيخ الرئيس در پاسخ اشكال گوشزد كرده ، اين است كه اگر موجودات قسم دوم به‌گونه‌اى آفريده شوند كه هيچ‌گونه شرّى بر وجود آنها مترتّب نباشد ، همان قسم اوّل خواهند بود ؛ چرا كه مترتّب نبودن شر بر وجود آنها ، به اين معنا است كه هيچ‌گونه تصادم و اصطكاكى در ميان آنها نباشد . نبودن تصادم و اصطكاك ، نتيجهء عدم تضاد و تزاحم است . موجوداتى كه از تضاد و تزاحم بركنارند ، همان موجودات قسم اوّلند . بنابراين ، به لحاظ قسم دوم خلاء بيكرانى حوزهء ماسوى الله را فرامىگيرد . براى همين است كه شيخ الرئيس مىگويد :

--> ( 1 ) . شرح منظومه سبزوارى ، شارح : سيد محمد شيرازى ، ص 322 .