احمد بهشتى
368
تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى )
شيخ الرئيس براى اينكه انديشهء غلبهء شر را در وجود انسان ، متزلزل كند و انديشهء خير غالب را بر كرسى بنشاند ، مىگويد : فاستمع أنّه كما أنّ أحوال البدن في هيأة ثلاثة . . . كذلك حال النّفس فى هيأتها ثلاثة ؛ پس گوش فراده كه همانطورى كه حالات بدن ، داراى سه هيئت است . . . حالات نفس نيز داراى سه هيئت است . براساس گفتهء بالا ، همانگونه كه بدنها از نظر زشتى و زيبايى ظاهرى و سلامت و بيمارى سه قسمند ، نفوس نيز از نظر زشتى و زيبايى باطنى و سلامت و بيمارى ، سه قسمند . اقسام انسانها از لحاظ جسمى انسانها از لحاظ جسمى سه گروهند : گروه اوّل كسانىاند كه از هيچگونه سلامت و حسنى برخوردار نيستند ، بلكه در نهايت زشتى و بيمارى به سر مىبرند و هيچ چشمى هر اندازه خوشبين باشد ، نشانى از سلامت و زيبايى در آنها نمىبيند . اين گروه ، بسيار بسيار در اقلّيتند . گروه دوم كسانىاند كه از زيبايى و سلامت نسبى برخوردارند و اگر انسان عينك بدبينى را از روى چشم بردارد ، سلامت و زيبايى نسبى آنها را ادراك مىكند . اين گروه ، اكثريت دارند . حتى سياه پوستها نيز از زيبايىهايى برخوردارند و شايد همين سياهى پوست ، زيبايىهاى آنها را بهتر آشكار مىكند و حتّى بسيارى از بيماران ، در عين بيمارى از سلامتى نسبى برخوردارند و سرانجام بر بيمارى غلبه مىكنند . گروه سوم آنهايند كه از سلامت مطلق و زيبايى كامل برخوردارند و كمترين اثرى از بيمارى يا زشتى در وجود آنها ديده نمىشود . البته اين گروه نيز مانند گروه اوّل ، در