احمد بهشتى
369
تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى )
اقليتند . اكثريت - آنهم اكثريت قاطع - از آن گروه دوم است . اگر گروه دوم و سوم را با هم جمع كنيم ، به اكثريت بسيار قاطعترى مىرسيم . افراد اين دو گروه ، از زيبايى و سلامت ، بهرهاى وافر يا متوسط دارند يا از زشتى و بيمارى ، رنجى دامنگيرشان نيست . شيخ الرئيس دربارهء احوال اين سه گروه مىگويد : حال البالغ فى الجمال و الصّحة و حال من ليس به بالغ فيهما ، و حال القبيح ، و المسقام ، و السّقيم : و الأوّل و الثّانى : ينالان من السّعادة العاجلة البدنيّة قسطا وافرا ، أو معتدلا أو يسلمان ؛ يكى حال كسانى كه در زيبايى و تندرستى به كمال رسيدهاند و ديگرى حال كسانى كه به آن مرتبه نرسيدهاند و ديگرى حال كسانى كه زشترو و بيمارند . گروه اوّل و دوم از سعادت بدنى به بهرهاى وافر يا معتدل مىرسند يا سالم مىمانند . اقسام انسانها از لحاظ نفسانى شيخ الرئيس پس از بيان حال انسانها از لحاظ سلامت و زيبايى جسمى به سراغ بيان حال آنها از نظر زيبايى باطنى و سلامت نفسانى مىرود . از اين نظر نيز انسانها بر سه دستهاند : دستهء اوّل آنهايند كه بر قلّهء زيبايى و سلامت باطنى نشسته و از لحاظ عقلانى و اخلاقى يا عقل نظرى و عملى هيچگونه كموكاست و نقص و عيبى ندارند . اينان از هرگونه جهل و رذالتى وارستهاند و در عالم آخرت ، درجاتشان عالى است . هرچند در اين دنيا خاكنشين باشند ، در عالم ديگر ، صدرنشين ، بلكه عرش نشينند . خشت زير سر و بر تارك هفت اختر پاى * دست قدرت نگر و منصب صاحب جاهى دستهء دوم آنانند كه به درجه و رتبهء دستهء اوّل نرسيدهاند . ممكن است افراد اين