فصل پانزدهم احاطهء علمى واجب الوجود ءشرة واجب الوجود يجب أن يعقل ذاته بذاته - على ما تحقّق « 1 » - و يعقل « 2 » ما بعده من حيث هو علّة لما بعده و منه وجوده ، و يعقل « 3 » سائر الأشياء من حيث وجوبها في سلسلة الترتيب النّازل من عنده طولا و عرضا . « 4 » ترجمه اشاره لازم است كه واجب الوجود - همان‌گونه كه تحقيق شد « 5 » - ذات خود را بالذات تعقّل كند « 6 » و لازم است كه معلول نخستين را از حيث اين‌كه علت است براى پس از

--> ( 1 ) . اي في النمط الرابع ، الفصل . ( 2 ) . عطف بر « أن يعقل » است . ( 3 ) . عطف بر « أن يعقل » است . ( 4 ) . « طولا » ، تميز براى « سلسلة التّرتيب » و « عرضا » عطف بر آن است . ( 5 ) . اين مطلب در فصل يكى به آخر نمط چهارم بيان شده است . ( 6 ) . واجب الوجود ذات خود را بالذات و به علم حضورى تعقّل مىكند .