نفس كه مىكشاند صاحبش را به سوى مشاكل يا صورت مُماثل در جسد ، وگروهى منشأ عشق را توافق عاشق ومعشوق در وقت ولادت دانسته‌اند وگفته‌اند كه : هر دو شخصى كه متّفق شوند در طالع و درجه وستاره يا در برج طالعشان متفق شوند در بعضى احوال ونظرات - مثل مثلّثات وامورى كه معروف منجّمان است - در اين صورت به هم رسد ميان دو نفر تعاشق . و بعضى گفته‌اند كه : عشق افراط شوق است به اتّحاد « 1 » . و آنچه دلالت مىكند بر آن ؛ نظر دقيق وفكر انيق ، وملاحظهء امور متعلّقه به عشق از اسباب كليّه ومبادى عاليه وغايات حِكميّهء آن ، اين است كه عشق - يعنى التذاذ شديد از جنس صورت جميله ومحبّت مفرطه به صاحب شمايل لطيفه ، وتناسب عضوها وخوبى تركيبها - چون چيزى است موجود مانند ساير امور طبيعت در نفوس اكثر مردم بدون تكلّف وتصنّع در آن ، پس البته آن از جملهء امور مقرّر الهيه است كه مترتب مىشود بر آن مصالح وفوايد حِكميهء ، پس ناچار خوب ومحمود خواهد بود ، خصوصاً در صورتى كه ناشى شود از مبادى فاضله از براى ترتب فوايد وغايت شريفه .

--> ( 1 ) - اسفار : 7 / 176 .