أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )

737

مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )

كروه است ، و ملكى است خوش آب و هواى « 1 » و لايق زراعت و اشجار ؛ و فواكه فرنگ و هند در آنجا به‌خوبى به عمل مىآيد ، و آناناس كه ميوهء هندى و شبيه به كاج و ثمر درخت سرو است ، و انار و ترنج و ليمون و سنكنزه كه قسمى از نارنگى است ، و زردآلو و سيب و نارجيله « 2 » در آن نهايت خوب مىشود ، و نيشكر در آن بسيار كلان و نرم و شيرين مىباشد ، و معدنهاى زر و نقره در آنجا بسيار است ، چنانچه هرسال زر و نقرهء بىشمار از آنجا به پادشاه اسپين مىرسد ، و در آن ديار ادويّات نباتى و حيوانى و معدنى چون : برگ و گل و ثمر و حب و مانند آن ، و صمغ و مشك و عنبر ، و مثل : زمرّد و ياقوت و لؤلؤ ، و زهر مهره و غيره پيدا مىشود كه به « 3 » تمام فرنگستان از آن مىرود . القصّه : ملك مكسكو در بعضى فوايد از ديگر ملكهاى دنيا برترى دارد ، و ساكنان آنجا كه اكنون عبارت از مردم اسپين‌اند ، هميشه در كمال عيش و عشرت مىگذارنند و ملك « نره فرماند » در طول هفتصد و در عرض سه‌صد و پنجاه كروه « 4 » و بغايت خوش آب و هوا و مزروع است ، و ملك « پيرو » طولش نهصد و عرضش دوصد و پنجاه كروه است ، و در اين ملك معدن نقره بسيار است ، و در آن از هر جنس به‌خوبى تمام پيدا مىشود ، و ملك « جيلى » طولش دوصد و پنجاه و عرضش صد كروه است ، آب و هوا و مداخل آن ديار به ملك « پيرو » مشابهت تمام دارد ، و بسيار آباد است ، و ملك « لبلانه » در

--> ( 1 ) هوا : « الف » . ( 2 ) نارجيل : « الف ، ب » . ( 3 ) به : در « الف » نيامده است . ( 4 ) از و به غايت - تا - و در اين ملك معدن : در « ب » نيامده است .