أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )
769
مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )
جنس سباع و ددكه اذيّت از ايشان متصوّر است اصلا نيست . و نقل مىكنند كه : در زمان گذشته گرگان بسيار بودند و لكن همه از شكار كشته شدند ، و از حشرات ارضى چون مار و عقرب و غيره را در آن نام و نشانى نيست ، و مگس نيز آنجا اندك مىباشد . و بالجمله : شنيدهام كه « انگلاند » بهطورى آباد است كه اگر به تفصيل آن بپردازم دفترها مرتّب شود ، لهذا از تفصيل احوال ملك « انگلاند » گذشته عنان خامه را در بيان احوال دار الخلافه معطوف مىسازد . بيان احوال لندن ، دار السلطنهء جماعت انگريز بدانكه ! دار الخلافه و مستقر السلطنت انگريزان شهر لندن است ، و آن شهرى است بر ساحل درياى تيند « 1 » و درياى مذكور در عرض تقريبا سه كوس « 2 » است ، و آبادانى و عمارات اهالى و بزرگان بر هردو ساحل دريا واقع است ، و براى آمد و رفت متردّدين ، سه پل از سنگ سفيد ساختهاند كه استحكام و نزهت آن حيرتافزاى بينندگان است ، و طول اين آبادى بر هردو طرف زياده از چهار كروه ، و قطر شهر يعنى گرد آن قريب به ده كروه خواهد بود . و در اين شهر سهصد و پنجاه « كرچ » « 3 » يعنى عبادتخانه از سنگهاى سرخ و سفيد با سنگ مرمر و يشم و عقيق و غيره آراستهاند ، و مدرسه و دار
--> ( 1 ) در هرسه نسخه تيند آمد ، ظاهرا اشتباه باشد ، زيرا صحيح آن ( تيمز ( Thames مىباشد . ( 2 ) كوس : واحد مسافت معادل ثلث فرسخ كروه مىباشد . ( فرهنگ معين ) ( 3 ) كرچ - چرچ « Cherch »