وقتى از طبيعت هر منطقه سخن مىگويد اقسام گل و گياه ، و اشجار و درختان ، و ميوه‌هاى فصلى ، و حيوانات عجيب الخلقه و معمولى ، تا وضعيّت آب و هوا و رود و دريا و بيشه و جنگل آن ناحيه را وصف مىنمايد . زيبا آنكه در همين مقام از ذكر موعظه در نقل عجائب خلقت دريغ نمىورزد . و آنگاه كه به شرح حال اجتماع و اخلاق و آداب و سنن هر قوم مىپردازد از ساده‌ترين سنّت اجتماعى اغماض نمىكند . به‌خصوص هند كه به تنهائى دنيائى است از آراء و عقائد و مذاهب و بالطبع رسوم و آداب مختلف ؛ همه را با نكته سنجى و بصيرت ويژهء خود دريافت كرد ، و در موقع لزوم به نقد و وعظ مىپردازد . و از آنجا كه وى عالم و مروّج مذهب تشيع است و خود را در قبال همهء انسانها خاصه مسلمين و شيعيان مسئول مىداند ، خرافات و خلافهاى متداول در بين شيعيان را مطرح كرده و از چگونگى مبارزهء خود با آنها ؛ و ايفاى وظيفهء ارشاد و هدايت مردم شرح مبسوطى ذكر مىنمايد ، و چون داراى مقام علمى و از طرفى هم نوادهء مرجع معاصر جهان تشيّع مرحوم وحيد بهبهانى رحمه اللّه بوده نيز بسيار مفيد و مؤثّر واقع شده است . از همهء اينها كه بگذريم بگاه سخن از سياست و حكومت با دقّت و وسواس وضع گذشته و حال اوضاع هر منطقه را شرح مىدهد و سپس چون دوران اقامت وى در هند همزمان با روزگار حكومت كمپانى هند شرقى ، و به عبارت بهتر سلطه استعمار انگليس است ابتداء به بررسى تاريخ انگليس و خصائص اخلاقى آن ملّت و شيوهء حكمرانى و مملكت‌دارى آنان پرداخته و از سلوك و رفتار ايشان با