پس لفظ « صوفى » از هر لغتى كه مشتق شده باشد قدر مسلم اين است كه : استعمال آن از اواخر قرن دوّم شروع شده و بعد شايع گرديده است ، و قبل از آن ؛ از صوفى اسمى نبوده و پس از ورود ملل مختلف به اسلام فرق گوناگون خصوصاً صوفيه پديدار شدند . ظاهراً جاحظ ( متوفى 255 ه . ) نخستين كسى است كه اين كلمه را در كتاب « البيان والتبيين » استعمال كرده است ، واوّلين كسى كه اين نام بر او اطلاق شده ، « ابوهاشم كوفى » است 1 . و بعضى مانند عين‌القضاة همدانى در رسالهء « شكوى الغريب » ظهور اصطلاح صوفى را در قرن سوم هجرى واوّلين كسى كه رسماً به لقب صوفى خوانده شد « عبدك صوفى » گفته‌اند 2 واوّلين خانقاه را اميرى ترسا در رملهء شام ساخت 3 . حال جاى اين سؤال است كه : فرمانرواى مسيحى در ساختن خانقاه در سرزمين اسلامى چه منظورى داشته است ؟ آيا غير از ايجاد تفرقه در ميان مسلمانان وفاسد كردن اعتقاد آنان و از بين بردن عظمت اسلام چه منظورى مىتواند داشته باشد ؟ ! بنابراين ؛ اينكه بعضى از صوفيان تلاش مىكنند تاريخ خود را به آغاز اسلام برسانند وحتّى « خرقه » را از على عليه السلام بگيرند ، وسلمان وابوذر ومقداد را از مشايخ خود بشمرند ، تلاششان ؛ تلاش مذبوحانه است ، و در تاريخ اسلام هيچ شاهدى بر وجود اين ادعاها نيست ، بلكه طبق مدارك روشن ؛ تصوّف از

--> ( 1 ) البيان والتبيين : 1 / 232 . ( 2 ) غزّالى نامه : 94 بنقل همائى ، جلال‌الدين . ( 3 ) نفحات الانس : 31 .