الفيض الكاشاني ( مترجم : عبد الله موحدى )
109
نوگويه ها ( الكلمات الطريفة ) ( فارسى )
[ كلمهء 45 ] سرزنش يكى ديگر از آنان ، كسى است كه عمر خود را در تدريس كتابهايى كه نه در دانش دين است و نه موجب يقين ، صرف مىكند ؛ اگرچه ممكن است نزد نادانان ، آن آثار به يكى از اين دو گروه شبيه باشد . او همواره شبها بيدار مىماند و تمامى روز را مشغول ژرفيابى مفاهيمى است كه منظور مؤلّفان آن كتابها از آن عبارتها و لفظها است . براى اين كار به سراغ شرحها و حاشيهها مىرود تا اشارات پنهان آنها را دريابد ؛ تو گويى آنها را وحى آسمانى پنداشته و آياتى تلقّى مىكند كه جبرئيل امين نازل فرموده است . وانگهى در واكاوى مطالب آن كتابها ، چيز مهمّى وجود ندارد و او نيز نه در كنار مذهب صاحبان آن آثار ، مذهبى برگزيده و نه به مؤلّف ديگرى - اگرچه بهتر از آنها باشد - تمايل و علاقهاى پيدا كرده ؛ زيرا از پدران و استادان خود پشت در پشت جز آنها را به ارث نبرده و در طول عمرش مگر بر آن ساحتها وقوف نيافته و چه بسا كسانى از اين دست ، تدريسِ آن كتابها را حرفهء خود قرار داده ، در گوشه خاص از مدرسهاى مىنشينند و براى كار خود از اوقاف و غير آن مستمرى دريافت مىكنند . اينان راه درستى را براى تحصيل علم برنگزيدهاند و آيات خداوندى را به بهايى اندك به حراج گذاردهاند .