الفيض الكاشاني
8
الكلمات المكنونة ( طبع كنگره فيض )
مدتي به دامادى ملاصدرا مفتخر شد وحتّى همراه أو به شيراز رفت ودو سال ديگر هم در آنجا ماند . سپس به شهر خود كاشان بازگشت ودر آنجا حوزهء درسى بر پا كرد . فيض در تمام رشتههاى علمي از منقول ، معقول ، شعر ، أدب واخلاق كتاب دارد . أو مانند مجلسي أول ودوم تأليفات خود را به دو زبان عربى وفارسي نگاشته است كه البتة قسمت عمدهء آن عربى است ؛ زيرا اختصاص به صنف خاصّ يعنى أهل علم مىباشد . به گفتهء صاحب كتاب ارزشمند روضات الجنات فيض در مراتب معرفت واخلاق وتطبيق ظواهر به بواطن با ذوق وسليقه خود مانند غزالى بوده ، وبسيارى از تصنيفات خود را به روش أو نوشته است . فيض كاشاني داراى شش فرزند بوده - ويكى از فرزند أو به نام محمّد وملقّب به علم الهدى ، دانشمندى مشهور وصاحب تأليفاتى است - وسرانجام در سال 1091 ه . در سنّ 84 سالگى دار فانى را وداع گفته است . نظر فيض در باب سير وسلوك عرفانى وتفاوت آن با تصوّف وصوفىگرى برخى از تذكره نويسان فيض كاشاني را به عنوان عارف - ونه صوفي - معرفى نمودهاند . محقّق محمّدباقر خوانسارى در روضات الجنات وشيخ عباس قمى در تتمة المنتهى وخود فيض در رسالههاى المحاكمة والإنصاف به اين مسأله پرداختهاند . اما عدهاى أو را متهم به تصوّف نموده وشواهدى بر تصوف أو آوردهاند . شيخ يوسف بحراني وشيخ حر عاملي از اين گروه مىباشند . آنچه مسلم است ، اين است كه فيض كاشاني داراى تفكّر عرفانى وراه وروش زاهدانه بوده است ، اين مسلك عرفانى همراه با أصيل دانستن سيرهء رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وأهل بيت عصمت وطهارت عليهم السلام است ، نه مسلك صوفيانه از نوع رايج ومطرود آن ، به عبارت ديگر فيض « عالم ربّانى » است . عامل اصلى مخالفت فقهاى قشرى وأهل ظاهر با فيض ديد عرفانى اوست وبايد مسائل فقهى وفتواهاى خلاف مشهور را عامل درجه دوم به حساب آورد . شيخ يوسف بحراني در كتاب لؤلؤة البحرين در ترجمهء فيض مىگويد : « ملّا محسن فيض ،