بسم اللَّه الرحمن الرحيم مقدّمهء محقّق الحمد للَّه‌الذي لا يبلغ مدحته القائلون ، ولا يحصي نعماءه العادّون ، ولا يؤدّي حقّه المجتهدون ، الذي لا يدركه بعد الهمم ، ولا يناله غوص الفطن « 1 » . والصلاة والسلام على سيّد الرسل محمّد المصطفى وآله الذين هم مصابيح الهدى . ترجمهء فيض كاشاني محمّد مشهور به ملّا محسن وملقّب به فيض در چهاردهم ماه صفر سال 1007 ق ، در يكى از معروف‌ترين خاندان علم ، عرفان وأدب ، در كاشان به دنيا آمد . پدرش رضى الدين شاه مرتضى ( 950 - 1009 ق ) فقيه ، مفسّر وأديب در كاشان حوزهء تدريس داشته واز شاگردان ملّا فتح اللَّه كاشاني بوده است . فيض كاشاني تا سن 20 سالگى به تحصيل مقدّمات علوم ديني - مانند : تفسير ، حديث ، فقه وأصول - در نزد دايى بزرگوارش در كاشان اشتغال داشته است . فيض در پرتو هوش ونبوغ زائد الوصف در علوم وفنون عقلي ونقلي به مقام عالي رسيد ، ودر همهء آنها مهارتهاى كامل به هم رسانيد . أو از اين علوم به علوم ظاهري تعبير مىكند ، آن گاه توجّه خود را به علوم باطني متوجّه ساخته وبه أصفهان سفر مىكند ، سپس به شيراز مىرود تا به خدمت سيّد ماجد بن هاشم بحراني رحمه الله مىرسد . فيض پس از اين سفر خود را فقيهى مستغنى از تقليد مىداند ، در سفر به قم با صدرالمتألهين آشنا مىشود وبه مدت ده سال در محضر ملاصدراى شيرازي به تلمّذ مىپردازد ، أو پس از

--> ( 1 ) - نهج البلاغة ، الخطبة 1 .