بهشت ديده آمد روى ايشان * دماغ آسوده دارد بوى ايشان شود مشكين نسيم صبحگاهى * گر آميزد به خاك كوى ايشان چو حضرت گر سراب حيات است * به خود يك شربت آب از جوى ايشان به گفتارى از ايشان خو شدم من * خوشا ايشان وگفتگوى ايشان [ 84 ] كلمة : فيها إشارة إلى أنّ أرذل أفراد الإنسان - بل المخلوقات كلّها صنما قريش عليهما لعائن اللَّه از أنواع موجودات هر نوع كه شريف‌تر است ، تفاوت ميان افراد آن نوع بيشتر است . كما نبّه عليه قوله صلى الله عليه وآله : ( خيار الناس خيار العلماء ، وشرار الناس شرار العلماء ) « 1 » . پس انسان كه اشرف أنواع است ، بايد كه تفاوت ميان افراد أو بيشتر باشد از أنواع ديگر . ولهذا ورد في بعضهم : « أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ » « 2 » ، « وَيَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً » « 3 » ؛ بلكه چنانكه اشرف موجودات در سلسلهء عود از اين نوع است ، بايد كه اخسّ موجودات در اين سلسله نيز از اين نوع باشد ؛ چه هيچ موجودى در مظهريّت اسماى متقابله الهيّه اتمّ از انسان نيست . پس همچنان كه اتمّ مظاهر اسم « هادي » اشرف وأكمل افراد انسان است ، اتمّ مظاهر اسم « مضلّ » اخسّ وأرذل افراد أو تواند بود ؛ چه ضلال از توابع هدى است ، وضالّ بالعرض هادي موجود وخساستش به قدر شرف أو [ ست ] .

--> ( 1 ) - مسند الشاميين ، ج 2 ، ص 433 ، ح 1644 . ( 2 ) - الأعراف : 179 . ( 3 ) - النبأ : 40 .