فصل سوم : معانى عقل از ديدگاه علّامه مجلسى و چگونگى تطبيق اين معانى بر روايات كتاب عقل و جهل « الكافى » مرحوم مجلسى در جلد اوّل شرح خود بر الكافى - كه مرآة العقول نام گرفته - ، شش معنا را براى عقل برمىشمارد : معناى اوّل نيروى ادراك خير و شر و تشخيص آن دو و توان شناخت علل كارها و آنچه سبب انجام شدن كارى مىشود و يا از كارى باز مىدارد . علّامه مجلسى ، اكثر روايات كتاب عقل و جهل الكافى را با اين معنا از عقل و معناى دوم - كه در ادامه خواهد آمد - ، مرتبط مىداند ؛ « 1 » امّا به طور مشخّص ، سه روايت را با اين معنا انطباق داده است : « 2 » اوّل ، حديث دوم كتاب عقل و جهل است كه مضموم آن چنين است : امام على عليه السلام فرمود : جبرئيل بر آدم نازل شد و گفت : « اى آدم ! من مأمور شده‌ام كه تو را در انتخاب يكى از سه چيز ، مخيّر سازم ، پس يكى را برگزين و دو تا را واگذار » . آدم گفت : « آن سه چيست ؟ » . گفت : « عقل و حيا و دين » . آدم گفت : « عقل را برگزيدم » . جبرئيل به حيا و دين گفت : « شما بازگرديد و او را واگذاريد » . آن دو گفتند : « اى جبرئيل ! ما مأموريم كه هر كجا عقل باشد ، با

--> ( 1 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 27 . ( 2 ) . همان ، ص 32 .