اين خصوص ، مطلبى وجود دارد ؟ گفتم : آرى . خداوند ، راه خلاص از اين حيرت و سردرگمى را در آيات مختلف قرآن ، بيان فرموده است . از جمله آيه : « الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ » . « 1 » اين آيه ، وسيله‌اى است براى شناخت امام بر حق در هر برهه‌اى از زمان ، تا روز قيامت و شناخت متشابهات قرآن . گفت : چگونه ؟ گفتم : به اعتبار اين كه در تعداد زيادى از محكمات آيات قرآن كريم ، از پيروى ظن و نيز از اختلاف در فتوا و قضاوت از روى ظن ، تا روز قيامت نهى شده است . پس اين آياتْ دلالت دارند بر وجود فردى كه عالم به معانى جميع قرآن و عارف به جميع احكام خداوند در هر زمانى است ، در حالى كه ترديدى نيست كه نهايت دعواى گروه اوّل ( پيروان مكتب خلفا ) آن است كه ائمّهء آنها در هر زمان ، از مجتهدان هستند ، در صورتى كه معناى اجتهاد ، استفراغ الوسع لتحصيل الظن ، به حكم شرعى است . و گروه ديگر ، آن را نفى مىكنند ، و بر فرض كه تسليم گويند : به استناد آيات محكمهء متعدّدى از قرآن كريم ، جايز نيست كه مجتهدان ، به آراى ظنّى خود عمل كنند . پس امام در هر عصر زمانى ، كسى است كه عالِم به جميع قرآن و احكام آن باشد و در نتيجه ، محكمات آيات قرآن كريم ، انسان‌ها را در هر عصر و زمانى ، به امام حقْ هدايت مىكند و امام حق نيز آنها را به معناى آيات متشابهات ، رهنمون مىسازد . پس هادى به هادى به شىء ، هادى به آن شىء است . پس آيات محكمات ، امّ الكتاب است ، بدين معنا كه به واسطهء آيات محكمات ، معانى جميع قرآن دانسته مىشود يا بدون واسطه يا به واسطهء امام حق . پس با بطلان ادّعاى گروه اوّل ( پيروان مكتب خلفا ) و كسانى كه پيرو آنها هستند ، معلوم مىشود كه حق ، با طايفهء ثانيه است و

--> ( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 7 .