سيد محمد على ايازى
221
كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى )
حضرت مرقوم فرمود : « اين را خدا خود مىداند و اوست كه آن را نيكو اندازهگيرى مىكند . بدان كه هنگامى كه در آسمان پايين باشد ، همچنان در عرش نيز هست و علم و قدرت و سلطنت و احاطهء او ، بر همه چيز ، يكسان است . شرح از « الكافى » در اين حديث شريف ، امام هادى عليه السلام سؤال محمّد بن عيسى را از ظاهر فاسدش برگردانده و با متانت كاملى ، به طرز صحيح و معقول ، جواب او را داده است ؛ چرا كه سؤال كننده ، پايين آمدن و به اندازهء معيّنى در مجاورت هوا قرار گرفتن را مربوط به ذات خداوند متعال دانسته و او را جسم و صاحب مكان فرض كرده است ؛ ولى حضرت ، در مقام جواب ، آن را به نزول رحمت و اندازهگيرىِ خلقت برگردانيده و پاسخ داده است . يعنى سؤال ، دربارهء اندازهگيرى شدن خداست ؛ ولى جواب امام ، دربارهء اندازه گرفتن خدا . سپس حضرت ، توضيح بيشترى داده كه : مقصود از بودن خدا در عرش يا آسمان پايين ، بودن علم ، قدرت و تدبير اوست . گويا با رمزى دقيق و كنايهاى لطيف مىخواهد بفرمايد : براى شيعهء ما سزاوار نيست كه فكر جسميت خدا در مغز آيد و يا توهّم كند كه خدا پايين مىآيد و در مجاورت هوا قرار مىگيرد . « 1 » شرح از « مرآة العقول » قول امام عليه السلام : « علم ذلك عنده » ، به اين معناست كه علم كيفيت و نزولش ، نزد خداى سبحان است و شما شناختى از آن نداريد . سپس اشارهء مخفىاى كرده است به اين كه منظور از نزول آن ، مقدّر كردن او و نزول رحمت اوست . جملهء « وهو المقدّر له بما هو أحسن تقديراً » ، نزول ، به معناى تقدير كردن اوست . پس مىرساند كه آنچه علمش بر شما لازم است ، اين است كه بر خداوند ، احكام اجسام و چيزهاى محدود و [ اوصافى مانند ] مجاور بودن و قرب مكانى ، جارى نمىشود ؛ بلكه حضور خداى سبحان ،
--> ( 1 ) . همان جا .