مانند : الفِرارُ مِن الطاعُونِ كَالفرارِ مِنَ الزَّحْفِ ؛ « 1 » فرار كردن از طاعون ، مانند فراركردن از حملهء دشمن است . با توجّه به ظاهر حديث ، اين توهّم ايجاد مىشود كه گناه فرار كردن از جايى كه طاعون آمده ، مانند گناه فرار كردن از ميدان جنگ است ؛ امّا با بيان سبب ورود حديث ، معلوم مىشود كه اين حديث ، مخصوص كسانى است كه در مرزها ، براى مقابله با دشمن هستند ، نه در جاى ديگر . « 2 » ج . تقييد مطلق در مواردى ، حديث ، مطلق است ، امّا ممكن است قيد يا شرطى در مورد صدور آن باشد كه حديث را از اطلاقْ خارج مىسازد ، مانند اين حديث نبوى صلى الله عليه و آله : اللّهمّ مَنْ باعَ رُقعةً مِن أرضٍ ، فَلا تُبارِكْ فيه ؛ « 3 » خدايا ! هر كسى ، قطعه‌اى از زمين را خريد ، بركتى در آن قرار مده . از ظاهر اين حديث ، اطلاق برداشت مىشود ؛ امّا با آگاهى از مورد صدورش ، مشخّص مىشود كه منظور ، خريدن هر قطعه زمينى از شهر مدينه ، آن هم در زمان خود پيامبر صلى الله عليه و آله است . پس حديث ، از اطلاق ، خارج مىشود . د . تبيين مجمل گاه حديثى به صورت اجمال گفته شده كه با شناخت مورد صدور آن ، معنايش روشن مىشود . مانند :

--> ( 1 ) . معانى الأخبار ، ص 254 . ( 2 ) . « اسباب الحديث ، النبوى فى التراث الإمامى » دو فصل‌نامهء علوم الحديث ، ش 2 ، ص 59 . ( 3 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 170 .