المُؤمنُ ، وَحْدَهُ جِماعَةٌ ؛ « 1 » مؤمن ، به تنهايى ، جماعت است . در اين حديث ، لفظ جماعت ، مجمل است و مشخّص نيست كه در چه مواردى ، يك مؤمن ، حكم جماعت را دارد ؛ امّا با مراجعه به مورد صدور حديث ، روشن مىشود كه اين حديث ، در بارهء جُهَنى است كه گاه اتفاق مىافتد كه در بيابان ، نماز خود را بدون خانواده و نوكرهايش مىخواند . حال مىخواهد ببيند كه آيا نماز وى ، ثواب جماعت دارد يا خير ؟ و پيامبر صلى الله عليه و آله جواب مثبت به وى مىدهد . و . بيان علّت حكم گاهى اوقات ، از معصوم عليه السلام حديثى صادر مىشود كه حاوى حكم يا دستور العملى خاص است كه براى پى بردن به علّت صدور آن ، بايد به مورد صدور حديثْ رجوع كرد . مانند : اعطُوا الوَرَثَةَ نِصْفَ العَقلِ بصلاتهم ؛ « 2 » به ورثه ، نصف ديه را به خاطر نمازشان بدهيد . مورد صدور حديث چنين است كه امام صادق عليه السلام فرمود : پيامبر ، سپاهى را به سوى قبيلهء خثعم فرستاد . هنگامى كه سپاه بر آنان چيره شد ، به سجده افتادند ( و نماز خواندند ) ؛ اما سپاه ، بعضى از آنان را كشت . خبر اين ماجرا به پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد و ايشان فرمود : « به ورثهء آنان ، نصف ديه را به خاطر نمازشان بدهيد » . ديگر فوايد شناخت مورد صدور حديث را مىتوان اين گونه برشمرد : - شناخت احاديث تقيّه‌اى ؛ - رفع تعارض بين احاديث ؛

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 3 ، ص 371 . ( 2 ) . همان ، ج 5 ، ص 43 .