محمّد بن عبد الفتّاح تنكابني مازندراني « 1 » مشهور به « سراب » « 2 » عالم فاضل ربّانى ، تلميذ علّامهء مجلسى رحمه اللّه و محقّق خراسانى . سى كتاب تصنيف كرده كه از جمله آنهاست : سفينة النجاة « 3 » در اصول دين ، و ضياء القلوب « 4 » در امامت ، و رساله‌اى در اجماع ، و رساله‌اى در نماز جمعه « 5 » ، و حواشى بر ذخيره ، و بر آيات الاحكام اردبيلى و مدارك و شرح لمعه و معالم و غير ذلك . در روز غدير سنهء 1124 در اصفهان وفات كرد و در محلهء خاجو مدفون گشت . و پسرش عالم فاضل كامل فقيه نبيه محدّث آقا محمد صادق نيز از شاگردان علّامهء مجلسى است « 6 » . صاحب روضات از بعض صلحا و علما ، احفاد ملا محمد مذكور نقل كرده است حكايتى عجيب حاصلش آن‌كه ، مرحوم ملا محمد سراب در يكى از اسفار خود به جهت زيارت ائمهء عليهم السّلام شخصى جنى را ديد كه ملازمت ركاب او را دارد . سبب پرسيد گفت : من نذر كرده‌ام در همراهى يكى از علما پياده به زيارت بروم . گفت : چرا در منازل از قافله طعام مىگيرى و حال آن‌كه نمىخورى ؟ گفت : مىدهم به فقراى قافله . فرمود : طعام شما طايفهء جن چيست ؟ گفت : هرگاه صورت مليح و بدن صبيح مىبينيم به سينهء خود مىچسبانيم و بو مىكنيم و بدان قوت مىگيريم و آن قوت ، قوت ماست و

--> ( 1 ) . براى مزيد اطلاع ر . ك : روضات الجنات ، ج 7 ، ص 106 ؛ اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 381 ؛ ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 5 ؛ الذريعه ، ج 1 ، ص 96 ، ج 6 ، ص 269 و ج 12 ، ص 203 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 10 ، ص 180 ؛ تذكرة القبور يا دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ص 454 ؛ رجال اصفهان ، ص 25 ؛ الفيض القدسى ، ص 96 ؛ تلامذة العلّامة المجلسى ، ص 66 ؛ قصص العلماء ، ص 275 ؛ مجموعه مقالات همايش فاضل سراب و اصفهان ، عصر وى ، ص 207 ( 2 ) . سراب از محلّات جورديه رامسر بوده و در قصص العلماء ، ص 275 بدان تصريح شده است ( 3 ) . اين كتاب در سال 1419 ق . با تحقيق آقاى مهدى رجائى منتشر شده است ( 4 ) . ترجمه كتاب سفينة النجاة اوست كه به عربى نوشته شده است ( 5 ) . اين رساله به كوشش حضرت آقاى جعفريان در كتاب دوازده رسالهء فقهى دربارهء نماز جمعه از روزگار صفوى چاپ شده است ( 6 ) . فاضل سراب دو فرزند دانشمند داشته است : 1 . مولا محمد رضا ر . ك : تذكرهء حزين ، ص 109 ؛ اعيان الشيعه ، ج 32 ، ص 60 ؛ تذكرة القبور يا دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ص 455 ؛ 2 . ملا محمد صادق