سيد محمد عارف موسوى نژاد

106

سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )

گفته‌هاى علما در بارهء سردار كيوان سميعى كه زندگينامهء مرحوم سردار كابلى را نوشته ، در بارهء وى مىگويد : « سردار كابلى بدون شك يكى از فضلاى درجه اول اسلام و يكى از مفاخر علمى مذهب شيعه بود و اگر اين مرد در مراكز علمى اقامت داشت و موجباتى براى اظهار معلوماتش نزد اهل فن فراهم مىآمد ، به يقين معلوم مىشد كمتر كسى به جامعيت علمى او در عصر ما به عرصهء وجود آمده است . . . » . و در جاى ديگر مىگويد : « سردار كابلى جامع علوم معقول و منقول و رياضيدان بزرگ بود و جز دوران كودكى ، همهء عمر طولانى او صرف اكتساب علم و تحقيق و تتبّع شد ، او انسانى شريف ، نجيب ، اصيل ، وارسته و به تمام معنا دانشمند و علامه بود . اما من هميشه افسوس مىخوردم كه او تحت تأثير محيط زندگى نمىتواند از معلومات رياضى خود بهره‌اى شايسته گيرد و انديشه‌اش را در حل مسائل مورد احتياج جامعهء امروز به كار اندازد تا به پيشبرد و تمدّن نوين جهان كمكى كند . . . اگر استاد ما با اطلاعات وسيعى كه در همهء شعب علوم رياضى در سطح بسيار عالى آن داشت در محيط علمى و در ميان جوامع پيشرفته جهان غرب زندگى مىكرد ، بدون شك تحقيقات دقيق و عميق او هم صرف موضاعاتى مىشد كه دانشمندان رياضيدان آن محيطها و جوامع بدان‌ها نشان داده و مثلًا از رياضيات در برنامه‌هاى فضايى و پيشبرد و تمدن جهان و مسائلى از اين قبيل بهره گرفته‌اند ، به كار گيرد . او همچنين ، در علوم و معارف اسلامى از اكابر علما و فضلا به شمار مىرفت . فقيه ، متكلم ، محدث ، مفسر ، رجالى ، اديب ، لغوى و بالأخره جامع علوم معقول و منقول بود . . . » آقاى ميرزا محمدعلى مدرس تبريزى دربارهء او مىنويسد : « . . . سردار كابلى از اكابر عصر حاضر ما است . . . جامع فنون عديده ، علوم متنوعه ، در علوم متداول قديم و جديد ، از فقه و اصول و حديث و كلام و حكمت و