سيد محمد عارف موسوى نژاد

107

سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )

رياضيات و غيره ، متبحر بلكه در علوم حروف و رمل و ديگر علوم غريبه نيز داراى يد طولا است . در زبان سانسكريت و لاتينى و انگليسى و عبرى نيز دست توانا دارد . از سيد محسن امين ، سيد حسن صدر و ميرزا محمد على دشتى داراى اجازهء اجتهاد و تأليفات ظريفه و نفيسه دارد . . . » . آيت اللّه سيد محمد حجت ، مؤسس مدرسهء حجتيه مىنويسد : « ( سردار كابلى ) آن طور كه بايد ، شناختهء جهان علم و فضيلت نشد ، جز معدودى از خواص اهل علم نمىدانستند كه شيخ بهاء الدين ثانى « و من ليس له الثانى » در گوشهء شهر ساكت و آرام كرمانشاه قرار دارد » . محمد شريف رازى دربارهء سردار كابلى مىگويد : « مرحوم سردار كابلى از نوابغ عصر و نوادر زمان خود و از او تعبير به شيخ بهايى ثانى ( و من ليس له الثانى ) مىنمود و آن مرحوم با اين اشتغالات بسيار ، مواظب فرائض و نوافل و ادعيه و اوراد و اذكار خود بوده . . . » . آيت اللّه سيد ابوالقاسم كاشانى از رهبران نهضت ملى صنعت نفت و از روحانيون نامى ايران در تقريظى بر كتاب مهم قبله شناسى سردار ، چنين نوشته است : « كتاب مستطاب تحفة الأجله در معرفت قبله . . . كه از بدايع و ودايع افكار فاضل فرزانه ، دانشمند گرانمايه ، عالم نحرير و كامل قليل النظر . . . آقاى حيدرقلى سردار كابلى به خامهء شريف شان نگارش يافته و اهل نظر را مفتون خود ساخته ، شايان تمجيد فراوان و تقرير بىپايان و كاشف از تبحر مصنف معظم آن است . . . » . علامه محمد محسن امين مؤلف اعيان الشيعه دربارهء كتاب يادشدهء سردار نوشته است : « كتاب وى در مورد قبله ، بهترين تأليفى است كه تاكنون در اين موضوع نوشته شده است ، اصطلاحات مورد نياز رياضى و غيره را آورده ، طول و عرض شهرهاى مشهور را بيان داشته است . . . وى اشعار فراوان به زبان عربى دارد . . . او واقعاً از