آيا استصناع بيع است ؟ استصناع بالمعنى الاعم و به معناى لغوى آن مىتواند به صورت بيع واقع شود ؛ به اين معنا كه سفارش دهنده كالايى را از سازنده مىخرد . در اين صورت سازنده مىتواند خودش مبيع را بسازد و تحويل دهد و يا اينكه ديگرى بسازد و يا حتّى زحمت ساخت به خود ندهد و از بازار به صورت ساخته شده تهيه كند . لذا اگر سفارش دهنده خواهان ساخت كالا توسط شخصى خاص و يا سازمان خاصّى است بايد شرط ضمن العقد نمايد كه كالا توسط شخصى خاصى و يا سازمان خاصّى ساخته شود . به نظر مىرسد كه برخى فقها و حقوقدانان فرق گذاشته‌اند بين « استصناع » و « بيع استصناع » و برخى نيز اين دو را به يك معنا به كار برده‌اند و براى استصناع ماهيت بيع و تمليك عين را قائل شده‌اند . به هر حال به نظر مى رسد ماهيت استصناع بالمعنى الاخص متفاوت از ماهيت بيع است و لكن استصناع بالمعنى الاعم مىتواند در قالب بيع منعقد شود و بيع استصناعى عبارت است از بيعى كه در آن ساخت كالا بر بائع شرط شود . آيا اين بيع صحيح است ؟ آيا اين عقد مشمول احكام بيع است يا استصناع و يا اينكه احكام خاصى به خود دارد ؟ آيا اين بيع همان بيع سلم است ؟ آيا اين بيع ، بيع معدوم است ؟ آيا مبيع كلّى است و يا شخصى ؟ آيا مبيع در ذمّه است و يا در خارج ؟ بيع سلم « سلم عبارت از اين است كه شخص ، عوض حاضر و يا در حكم حاضر را در برابر يك عوض توصيفى در ذمه و تا مدّت معلوم ، پيش پرداخت كند » . « 1 » « السلف ويقال السلم ايضا و هو ابتياع كلى مؤجل بثمن حالّ عكس النسيئة » . « 2 » بيع

--> ( 1 ) . شيخ طوسى ، مبسوط ، ج 2 ، ص 173 . ( 2 ) . امام خمينى ، تحرير الوسيله ، ج 1 ، ص 468 .