7 - استصناع يك عنوان كلّى است كه از چند نوع قرارداد انتزاع مىشود و نه از يك نوع . « 1 » در اين رساله ان شاء الله كليه‌ى اين تحليل ها بررسى مىشود . مورد معامله ( معقود عليه ) در هر عقد ، قرار داد و معامله اى شيء و موضوعى هست كه هدف خواهان عقدِ قرارداد را تأمين مىكند ؛ مثلًا در بيع مبيع موضوع اصلى است و بخاطر تملك مبيع مشترى اقدام به بيع مىكند ، و در اجاره منفعت مقصوده مورد و موضوع اصلى معامله است . حال در استصناع چه چيزى مورد معامله است ؟ در پاسخ به اين پرسش عامه دو جواب مطرح كرده اند كه دقيق نيست . « 2 » نظر دقيق اين است كه در استصناع دو چيز مطلوب مستصنع است : 1 - عين 2 - صنعت و هنر صانع . و به نظر مىرسد صنعت و هنر و پردازش صانع نسبت به مواد بوده كه داعى و انگيزه‌ى اصلى مستصنع بوده در قرارداد استصناع . لذا در استصناع عين و عمل مُندمجاً و متّحداً مورد معامله‌اند . دو نكته 1 - استصناع بالمعنى الاعم نهادى حقوقى است كه به طرق مختلف و در اشكال متفاوت قابل تحقق است . 2 - عباراتى از قبيل : الاستصناع ، الاستئجار للصناعة ، اجارة الصناعة « 3 » ، بيع

--> ( 1 ) . محمد مؤمن قمى ، همان ، ص 212 . ( 2 ) . « والرابع فى المعقود عليه فاختلف فيه فالمذهب المرضى فى الهداية أنّه العين دون العمل . و قال البردعى : المعقود عليه العمل دون العين لِأنّ الاستصناع ينبئ عنه . و الاديم و الصرم بمنزلة الصبغ » . ابن نجيم المصرى ، البحر الرائق ، ج 6 ، ص 284 . ( 3 ) . جرجس جرجس ، معجم المصطلحات الفقهية والقانونية ، ص 17 .