حسين حلبيان

40

جستارهايى فقهى و اصول با نگرشى بر آراء فقهاى ايران و عراق ( فارسى )

الاستصناع ، همه بيانگر عقودى قريب المعنى و يا متحد المعنى هستند كه بعضاً به معناى يكديگر به كار رفته‌اند ، امّا هر كدام قابل تأمل هستند و بعضى بين آنها فرق قائلند . صور استصناع براى فهميدن جهات تصديقى مباحث فقهى و از جمله بحث استصناع لازم است جهات تصورى مطلب به خوبى در ذهن فقيه تصوير شود و به ديگر سخن تصوير مبادى تصوريه مقدم است بر مبادى تصديقيه ؛ و از زمره ى امررى كه درتنقيح مبادى تصوريه مؤثر است تشقيق شقوق و فهميدن مختصات هر شق از آنهاست . براى استصناع نيز اقسام و صورى متصور است كه اينجا بعضى از آن صور روشن مىشود . در استصناع گاهى مواد اوليه را صانع تهيه مىكند ، و گاهى مواد اوليه را مستصنع فراهم مى آورد ؛ همچنين ممكن است استصناع به صورت بيع و قرارداد تمليكى باشد ، و يا به صورت تعهد به ساخت و تعهد به خريد ، و يا به صورت وعده توسط صانع ( وعده ى قطعى يا غير قطعى ) . و قابل تصور است كه در استصناع قسمتى از مورد معامله ساخته شده است ، يا هيچ مقدار از مورد معامله ساخته نشده است . و استصناع در مواردى همراه با پيش پرداخت ( كل عوض پرداخت شده ياقسمتى از عوض پرداخت شده ) و در مواردى هم بدون پيش پرداخت صوررت مى گيرد . در استصناع گاهى براى پايان ساخت و يا تحويل كالا اجل و سر رسيد مشخص مىشود و گاهى بدون تعيين سر رسيد است . استصناع گاهى در مورد كالايى معمول است و گاهى چنين نيست ، و به عبارت ديگر : گاهى قرارداد استصناع ( سفارش ساخت ) در مورد كالا رايج و متداول است ، و گاهى استصناع در مورد اين كالا متداول نيست . با در نظر داشتن اين صورت ها با بصيرت بيشترى وارد مباحث تحليلى آينده مى