كه از تمام افراد مكلفين خواسته‌اند آن را و از هيچكس ساقط نميشود بسبب شناختن ديگران ، و از اينجهة مصنف فرمود كه واجبست بر تمام مكلفين و مكلف انسانى را گويند كه زنده و بالغ و عاقل باشد پس مرده و كودك و ديوانه مكلف نيستند . و اصول جمع اصلست و پايه و اساس هر چيزيرا اصل آنچيز گويند . و دين در لغت بمعنى جزا است ، و باينمعنى است فرمايش حضرت رسول صلى اللّه عليه و إله ( ( كما تدين تدان ) ) يعنى هرچه جزا دهى به همان نحو جزا يا بى ، و مضمون آن را شاعر بنظم درآورده : از مكافات عمل غافل مشو * گندم از گندم برويد جو ز جو و در اصطلاح فقهاء بمعنى طريقت و شريعت است و مراد از آن در اينمقام همين معنى است و علم معرفت را اصول دين گويند به جهت اينكه تمام علوم دينيه از علم حديث و تفسير و فقه مبتنى بر آنست و تا معرفت حاصل نشود هيچيك از اينعلوم تمام نشوند زيرا كه تمام اينعلوم متوقفند بر راستگوئى پيغمبر ، و راستگوئى او ثابت نميشود مگر بعد از اثبات وجود كسى كه او را فرستاده است ، و بعد از اثبات صفات ذات او از علم و قدرت و غير اينها ، و بعد از اثبات عدالت او و ممتنع بودن صدور قبيح از او . مترجم گويد : حديث خبريرا گويند كه از رسول صلى اللّه عليه و إله يا از ائمه وارد شده باشد . و فقه احكامى است كه پيغمبر صلى اللّه عليه و إله از جانب خدا آورده است متعلق بافعال مكلفين . و تفسير علم بمعانى كلام خدا است كه بر پيغمبر صلى اللّه عليه و إله نازلشده . و معلومست كه اولا بايد ثابت شود كه خدائى هست و اينكه عالم و قادر و زنده است و همچنين ساير صفات ثبوتيه او ثابت شود و هم معلوم شود كه كار لغو و بيهوده از او صادر نميشود و بر كسى ظلم