از آيات بيش از بيست جهت مىشود وهيچ كدام از آن از چهارتا كمتر نيست . « 1 » شيخ حرّ عاملي هنگام ذكر تأليفات علّامه ابتدأ نام كتابهايى را كه علّامه خود در خلاصة الأقوال ذكر كرده است مىآورد وسپس هنگام ذكر ساير تأليفات علّامه مىنويسد : « از آن جمله كتاب إيضاح مخالفة السنّة لنصّ الكتاب والسنّة است كه علّامه در آن روشى عجيب پيموده است ومخالفت أهل سنّت با هر آية وحتّى بيشتر كلمات را از جهات بسيارى يادآور شده است . » « 2 » دانشمندان ، اين كتاب را ، هم در زمرهء كتب احتجاج ، وهم در عداد تفاسير به‌شمار آورده‌اند . صاحب الذريعة مىنويسد : از آنجا كه در اين كتاب تفسير آيات وبيان مداليل آن است از كتب تفسير شمرده مىشود . چنان‌چه ذكر آن با عنوان الايضاح في التفسير در كتب تفسير گذشت . از سوى ديگر اين كتاب از كتب ردود ديني واحتجاج به حساب مىآيد زيرا مشتمل بر بيان مخالفتهاى أهل سنّت با نصّ كتاب وسنّت است . « 3 » سيد محسن امين نام اين كتاب را در زمره كتب علم كلام وأصول دين واحتجاح وجدل آورده است . وى به هنگام ذكر كتب تفسيري علّامه مىنويسد : مىتوان ، ايضاح مخالفة السنّة را از كتب تفسير نيز برشمرد . « 4 » هرچند نام اين كتاب يعنى إيضاح مخالفة السنّة لنصّ الكتاب والسنّة با كتب احتجاج مناسبت بيشترى دارد ، امّا بهتر است آن را از كتب تفسير به‌شمار آوريم ، زيرا مؤلّف در اين كتاب ، آيات را به شيوهء تفاسير ترتيبي ذكر كرده وپس از ذكر هر آية ، موارد مبهم را به صورت گذرا توضيح داده ومخالفت أهل سنّت با آية را بيان كرده است . جلد اوّل اين كتاب به دست ما نرسيده است ومقدّمات سودمند آن را از دست داده‌ايم . مؤلّف در ابتداى تفسير سوره آل‌عمران مىنويسد : « أمّا ما يتعلّق بالبسملة فقد سبق » كه اين خود دليلي بر نگارش جلد اوّل است . امّا جلد دوّم آن در دسترس است و

--> ( 1 ) . نهج الحق وكشف الصدق ، ص 105 . ( 2 ) . أمل الآمل ، ج 2 ، ص 85 . ( 3 ) . الذريعة ، ج 2 ، صص 498 - 490 . ( 4 ) . أعيان الشيعة ، ج 5 ، صص 404 - 405 .