اربعهء شيعه به مرور تأليف شده و معيارهايى در اختيار جامعه قرار مىگرفت . از همان دوران ، توجه به توده‌هاى مردم مدّنظر عالمان شيعى بود . در واقع اين عالمان در آثار خود تنها به طبقهء نخبه و انديشمند جامعه نظر نداشتند ، بلكه با تأليف كتابهايى در حوزهء فهم عامه سعى داشتند مفاهيم دينى را به صورت مكتوب و ماندگار انتقال دهند . اگرچه فراهم آوردن نهج البلاغه از سخنان امير المؤمنين را به علايق دينى - ادبى سيد رضى نسبت مىدهند ، اما شايد بتوان دغدغه‌هاى او در ارتباط توده‌ها با كلام مولا على ( ع ) را نيز لحاظ كرد . بدين ترتيب بايستى آثار علماى دينى را از دو منظر تخصصى و عمومى مورد بررسى قرار داد . اين بررسى مىتواند ما را به تاريخ و سير تحول فقه شيعه رهنمون سازد و همچنين تأثير زمانه در اين تحول را بازنماياند . از جمله عالمان شيعى كه در زمانه‌اى خاص مىزيست و در حفظ ميراث تشيع و همچنين توليد آثار علمى در حوزه‌هاى مختلف دينى سرآمد بود ، حسن بن يوسف معروف به علامهء حلى است . حلّه ، سرزمين پاكان نقل است مولاى متقيان على عليه السلام در مسير حركت از كوفه به صفين بر تپه‌هاى بابل روى تل بزرگى ايستادند . سپس اشاره به بيشه و نيزارى نموده و اين سخن را فرمودند : اينجا شهرى است و چه شهرى ! اصبغ بن نباته از ياران نزديك حضرت عرض كرد : يا امير المؤمنين ! مىبينم از وجود شهرى در اينجا سخن مىگويى ، آيا در اينجا شهرى بود و اكنون آثار آن از بين رفته است ؟ فرمود : نه ! ولى در اينجا شهرى به وجود مىآيد كه آن را « حلهء سيفيه » « 1 » مىگويند و مردى از تيرهء بنى اسد آن را بنا مىكند . از اين شهر مردمى پاك‌سرشت و مطهر پديد مىآيند كه در پيشگاه خداوند مقرب و مستجاب الدعوه مىشوند . « 2 »

--> ( 1 ) . منسوب به بنيانگذار آن سيف الدوله صدقة بن منصور مزيدى ، چهارمين امير از سلسلهء بنى مزيد كه در محرم سال 495 ق شهر زيبا و فقيه‌پرور حله را بنا كرد . حله بين نجف اشرف و كربلاى معلا واقع شده و از آنجا فقها و شعرا و چهره‌هاى درخشان شيعى برخاستند . ( 2 ) . روضات الجنات ، محمد باقر خوانسارى ، اسماعيليان ، قم ، ج 2 ، ص 270 .