على ابو الحسنى ( منذر )
137
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )
* زبانزد زهد و قداست در حوزهء نجف صاحب عروه در حوزهء نجف ، به زهد و پارسايى ، زبانزد بود و اين شهرت را از همان سالهاى آغازين حضور در آن ارض پاك به همراه داشت . ميرزا ابو القاسم امين الشرع خويى - برادر امام جمعهء خويى ، و از علماى بزرگ خوى در عصر مشروطه ، كه در سالهاى 1301 - 1311 ق در عتبات درس مىخوانده - راجع به صاحب عروه مىنويسد : « در جلو حجرهء كتابفروشها نماز جماعتى بيست نفرى داشت و به زهد و قدس معروف همى بودند » . « 1 » زمانى هم كه حاج ملا حسن يزدى ، تاجر نيكنفس و نيكوكار ، به بويهء يافتن دامادى پارسا و مهذّب از بين طلاب فاضل يزدى مقيم نجف ، به پرسش از اين و آن برآمد ، انگشت همگان را متوجه سيد ديد . چنان كه گفتگويش با سيد نيز بر صحت انتخاب عموم ، مهر تأييد زد . داستان اين گفتگو ، پيش از اين ، در بخش مربوط به خانواده و اولاد سيد گذشت . آيت اللّه حاج آقا موسى شبيرى ، مرجع بزرگ معاصر ، در گفتگو با حقير ( مورخ 11 مهر 79 ) ، يكى از خصوصيات مثبت صاحب عروه را « تقوا » ى ايشان شمرده و اظهار داشتند : آقاى سيد على لواسانى مىگفت : آقا سيد احمد خوانسارى « 2 » خيلى به تقواى مرحوم سيد معتقد بود . آقاى خوانسارى ، كه خود در زهد و تقوا ، مسلّم روزگار خويش بود و ظاهرا نجف زمان سيد را درك كرده بود ، از لحاظ تقوايى ، خيلى سيد را قبول داشت . يكى از محققين با اشاره به « زندگى بسيار ساده و بىتكلف و زاهدانهء » سيد مىنويسد : « يكى از ديپلماتها كه در بغداد بوده مىنويسد : وقتى وارد خانهء محقر او شديم ، بر روى حصير نشسته بود و ما چنان از جذبات روحانى او مجذوب شديم كه بىاختيار در مقابل او زانو زديم » . « 3 » سناتور مهدى ملكزاده ، مخالف سرسخت صاحب
--> - ظلّ سعادته و يمن بركاته و سلامة وجوده و سعة جوده ، و لا اسيل - ان شاء اللّه - ماء وجهى بالسؤال و لو سال دم وريدى و انقطع خيط وجودى . . . . براى متن نامهء شيوا و سوزناك كاشف الغطاء به مرحوم سيد ر . ك ، تراثنا ، فصلنامهء صادره از مؤسسهء آل البيت ( ع ) لاحياء التراث ، قم ، سال 1 ، ش 4 ، ربيع الاول 1406 ق ، ص 171 . ( 1 ) . تذكرة المعاصرين ، مندرج در : ميراث اسلامى ايران ، 8 / 423 . ( 2 ) . ايشان از مراجع بزرگ تقليد عصر اخير هستند كه مرحوم امام خمينى ( قدس سره ) از وى بهعنوان « اسطورهء تقوا » ياد مىكردند . ( 3 ) . چهرههاى جاودانه ، شرححال دانشمندان و بزرگان يزد ، مندرج در : مرواريد كوير ، يزد ، ص 84 .