پس جواز آن نيز فرع اين است كه عدالت واقعيه شرط صحت جماعت باشد و وثوق ، طريق به آن باشد كه لازم آن اين است كه اگر مدتى مديد بدون علم به اعتبار عدالت نماز كند خلف مجهول الحال ، يا معلوم الفسق عنده ، و بعد معلوم شود كه عادل بوده جماعت او صحيح باشد . و آن چه از اخبار و كلمات اصحاب مستفاد مىشود اين است كه احراز عدالت شرط صحت است ، نه عدالت واقعيه ، پس جاى احتياط نيست ، چون با عدم احراز ، معلوم است عدم تحقق شرط جماعت ، پس إتيان به رجاء محل ندارد . سؤال 138 [ اقتداء شخص سالم به كسى كه توان رعايت جهر و اخفاف را ندارد ، وظيفه انسانى كه توان رعايت جهر و اخفات را ندارد ] هر گاه امام جماعت عارض شود او را حالتى كهن نتواند در مقام اخفات ، اخفات كند و در مقام جهر ، جهر ، اقتداء كردن مأمومى كه سالم است از اين مرض ، صحيح است ، يا نه ؟ و همچنين هر گاه غير امام نتواند قرائت صحيح بخواند در مقام جهر مگر إخفاتا و در مقام اخفات مگر جهرا ؟ جواب : اگر شخص نتواند به سبب عارضى در موضع جهر إلا اخفات كردن و بالعكس ، نماز او صحيح است ، لكن اقتداء كردن شخصى كه سالم است ، بلكه مطلقا به هم چو امامى مشكل است اگر در قرائتى باشد كه متحمل از مأموم است . سؤال 139 [ انعقاد نماز جماعت به وسيله يك طفل و يك بالغ ، استيجار طفل به جهت عبادات ] انعقاد جماعت به يك طفل مميز و يك بالغ مىشود ، يا نه ؟ و استيجار طفل مميز به جهت عبادات صحيح است ، يا نه ؟ جواب : ظاهر انعقاد جماعت است به يك امام بالغ و يك مأموم ، اگر چه طفل مميز باشد . چون أقوى شرعيت عبادات او است ، پس احكام جماعت مترتب مىشود . و استيجار طفل مميز به جهت عبادات مشكل است ، اگر چه عبادات او را شرعى بدانيم چنانچه [ چنان كه ] در واجبات كفائيه از قبيل صلاة ميت اگر او متصدى شود اگر چه صحيح است ، لكن مسقط بودن فعل او از ديگران مشكل است . و همچنين إذا سلم واحد على جماعة هو منهم و رد السلام ، فإن إسقاطه وجوب الرد عن الجماعة محل إشكال . و در جماعت علاوه بر مشروعيت عبادات او خبرى نيز دال است بر انعقاد جماعت به او . و اين فارق است . با اين كه از جهت ديگر نيز فرق هست . كما لا يخفى . سؤال 140 [ جماعت در نماز غدير ] جماعت در صلاة غدير جايز است ، يا نه ؟ اصل فتوى با اشاره اجماليه به مدرك بيان فرمايند كه بعض مؤمنين كمال اشتياق به آن و احياء اين عيد شريف دارند ، لكن