السيد موسى الشبيري الزنجاني
7782
كتاب النكاح ( فارسى )
مىكنيم . راوى با عنوان محمد بن فضيل متعدد است ، يكى محمد بن فضيل بن كثير ازدى الصيرفى الكوفى است كه توصيف به صفت ازرق هم شده و الكوفى الازرق ذكر شده است و اين را مرحوم شيخ يك جا دارد كه يرمى بالغلو ، در يك جا دارد كه ضعيف در رجال ، ولى در فهرست به عنوان محمد بن فضيل الازرق صاحب كتاب نقل كرده است ، بحثى راجع به مذهب او نكرده و رد شده است و گفته على بن الحكم كتابش را روايت مىكند . ديگرى محمد بن قاسم بن الفضيل بصرى است كه نوه فضيل بن يسار است و توثيق شده است . مرحوم اردبيلى در جامع الروات درباره بسيارى از رواياتى كه در سند آن محمد بن فضيل واقع شده و از جمله رواياتى كه حسين بن سعيد از ابى الصباح كنانى نقل مىكند ( مثل همين روايت مورد بحث ) ، مىگويد اين روايات و أكثر از ثقه است و اين محمد بن فضيل كه در سند است محمد بن فضيلِ ازدىِ ضعيف نيست ، بلكه محمد بن القاسم بن فضيل البصرى ، نوه فضيل بن يسار است كه توثيق شده است ، و مفصل راوى و مروى عنه او را ذكر مىكند ، و مىگويد همه اين محمد بن فضيلها انتساب به جد است ، مثل على بن بابويه كه انتساب به جد است اينجا هم انتساب به جد است و مراد محمد بن قاسم بن فضيل بن يسار است كه توثيق شده است . ولى به نظر ما دليل معتنابهى نداريم كه اينها همه انتساب به جد باشد ، يك جا فقط استثناءاً ذكر شده كه راجع به محمد بن قاسم بن فضيل راوى مىگويد كه ابن فضيل بن يسار از شما يك سؤالى كرده است كه مراد همين ابن قاسم بن فضيل بن يسار است ، موارد ديگر هر جا ديديم ، تعبير به محمد بن قاسم يا محمد بن قاسم