عقد صحيح ، باز هم شهادت شهود به منزله اين است كه خود ما شنيديم ، خود ما اگر شنيديم انكحتُ و زوجتُ گفت ، بايد بگوئيم علقه حاصل شده ، اماره عقلايى هست كه همين انكحت و زوجت موجب علقه هم هست ، ما لم يثبت خلافه . اين فرمايش ايشان تمام نيست . بحثى درباره وضع صحيح و اعم در الفاظ مرحوم صاحب جواهر گويا واضح مىداند كه قطعاً حقيقت شرعيه‌اى در كار نيست ، چه در لفظ عقد صحيح شرعى و چه در نكاح . ايشان مىفرمايد واضح است كه لفظ نكاح كه استعمال مىشود چه اخبارى و چه انشائى ، از نظر وضع به آن نكاحى كه موجب حليت بضع باشد ، اختصاص ندارد تا بگوئيد اگر مكرر شد ، قبلى حليّت بضع آورده و دومى نمىآورد ، ايشان مىفرمايد اين مطلب واضح است كه درست نيست و به نكاح فاسد و صحيح ، نكاح گفته مىشود . « 1 » استدلال آخوند : اين بحث بحث مفصلى است كه در كفايه هم مطرح است و ما مختصرى اشاره مىكنيم . درست در مقابل مرحوم صاحب جواهر كه وضع براى اعم را واضح مىداند ، مرحوم آخوند جزء صحيحىها است و مىفرمايد كه لفظ در خصوص صحيح وضع شده است و دليل مىآورد كه احكام و آثارى در شرع مقدس بدون قيد و شرط روى طبيعت نماز آمده است در حالى كه آن آثار مخصوص به نماز صحيح است ، مثلًا نفرموده است كه الصلاة الصحيحة تنهى عن الفحشاء و المنكر و فرموده است كه الصلاة تنهي عن الفحشاء و المنكر . از همين قيد نزدن ، معلوم مىشود كه نمازِ صحيح است كه نماز ناميده مىشود و نماز فاسد اصلًا نماز نيست ، پس معلوم مىشود كه طبيعت با صحيح مساوى است . « 2 » اشكال محقق عراقى به آخوند : مرحوم آقا ضياء اينجا در دفاع از مرحوم شيخ انصارى به كلام مرحوم آخوند اشكال مىكند و مىگويد استدلال به اين موارد براى

--> ( 1 ) - جواهر الكلام ، ج 31 ، ص 144 ( 2 ) - كفاية الاصول ، مؤسسة النشر الاسلامى ، ص 45