مجتمعون » خداوند چنين مىفرمايد و شما هم گفتيد : اينها با مؤمن در صوم و صلاة و حج شريكند و خداوند هم وعده عام داده ، بنابراين ترجيح مؤمن بر مسلم در اين است كه « قال : أ ليس قد قال الله عزّ و جلّ فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً ( بقره / 245 ) فالمؤمنون هم الذين يضاعف الله عز و جل لهم حسناتهم لكل حسنة سبعون ضعفاً فهذا فضل المؤمن و يزيد الله فى حسناته على قدر صحة ايمانه أضعافاً كثيرة و يفعل الله بالمؤمنين ما يشاء من الخير » . خلاصه صاحب حدائق مىفرمايد : از ذيل روايت هم استفاده مىشود كه اينها با مؤمنين در اصل اسلام و در اصل بهشتى بودن و صحت عمل مشتركند ، لكن آن مرتبه‌اى كه مؤمن در بهشت دارد اينها ندارند . از اين ذيل و از روايات ديگرى كه اعمال مقصرين از مخالفين را باطل دانسته ، استفاده مىشود كه اين روايت كه اينها را مسلم و صحيح العمل دانسته ، قسم خاصى از مخالفين كه همان قُصّر و جاهلين قاصر هستند مسلمانند و بقيه مسلمان نيستند و نكاح آنها هم صحيح نيست « 1 » . اين فرمايش صاحب حدائق است . نقد و بررسى كلام صاحب حدائق ؛ به نظر مىرسد اولًا : صدر روايت كه فقره « جماعة الناس من الفرق جميعها » است را به خصوص قُصّر و كسانى كه شناخت به مسأله امامت ندارند ، نمىتوانيم حمل كنيم . چون اين حمل بر فرد كاملًا خفىّ است و چنين حملى عرفى نيست و با تعبير جميع الفرق سازگار نيست . ثانياً : اينكه ايشان استحقاق ثواب و بهشت را براى مستضعفين مىخواهد اثبات كند با اينكه روايات صريح داريم كه اينها استحقاق ندارند و آنچه خداوند به آنها عطا مىكند تفضل است ، لذا لسان اين روايت صدراً و ذيلًا اين است كه حضرت

--> ( 1 ) - شيخ يوسف بحرانى [ صاحب حدائق ] النجم الثاقب .