السيد موسى الشبيري الزنجاني

5799

كتاب النكاح ( فارسى )

نتيجه براى فاقد تمكن مصداقى فرض كرده‌اند ، تمكّن لو لا الازدواج است يعنى زوج قبل از ازدواج بايد تمكّن از نفقه داشته باشد . ولى اين آيه مىفرمايد تمكن لو لا الازدواج شرط نيست بلكه بايد ازدواج كنيد و خداوند نيز اگر مشكلى وجود داشته باشد با ازدواج آن را حلّ مىكند با اين بيان مصداق غير متمكن ، ، شخصى است كه قبل از عقد تمكّن ندارد . نقد بيان اوّل توسط استاد مد ظله : به نظر مىرسد اگر چه با بيان فوق استدلال به آيه تمام و صحيح خواهد بود اما انصاف اين است كه حمل كلام قائلين به شرطيت تمكّن بر اين معنا و مصداق غير متمكّن را قبل از تزويج قرار دادن ، بسيار مستعبد بلكه خلاف مقتضاى ادلّهء قائلين به شرطيت است . چرا كه از ادلّه‌اى نظير تمسك به « لا ضرر » و « لا حرج » كه اين عدّه براى مختار خود اقامه كرده‌اند به وضوح استفاده مىشود كه مصداق غير تمكّن را بگونه‌اى فرض كرده‌اند كه حتى با ازدواج نيز مشكل حلّ نمىشود و الّا اگر اينطور بود كه غير متمكن با ازدواج كردن متمكن شده و او از اين جهت كه اصولًا افراد وقتى ازدواج مىكنند تنبلى و سستى را كنار گذاشته و همت مضاعفى براى تأمين امر معاش پيدا مىكند . ديگر جاى لا ضرر و لا حرج نيست . و به عبارت ديگر تمسك به « لا ضرر » و « لا حرج » در جائى صحيح است كه نفس امر شارع به چيزى موجب پديد آمدن ضرر يا حرج شود ، در اين صورت ادلّه فوق آن امر و حكم را بر مىدارد . اما در جائى كه نفس امر شارع موجب مىشود شخص متمكن شده و همت مضاعف پيدا كند ( آنچنان كه در بيان فوق گذشت ) در اين صورت جائى براى « لا حرج » و « لا ضرر » نيست . بيان دوم : اين است كه مراد از وعدهء غنائى كه خداوند در اين آيه به مزدوجين داده است ، وعده‌اى با در نظر گرفتن نوع افراد و غالب اشخاص است به اين معنا كه مفاد آيه شريفه امرى دقّى و رياضى كه هيچ‌گونه مورد خلافى نداشته باشد نيست