3 - روايت يونس مضمره است يا موقوفه ؟ همان طورى كه گفته شد روايت يونس كه صاحب جواهر در مسأله ما نحن فيه بدان تمسك كرده طبق نظر خود ايشان قابل استناد نيست . مطلبى كه به نظر مىرسد ذكر آن در اينجا بىفايده نباشد اين است كه آيا اين روايت مضمره است يعنى روايت از معصوم عليه السلام است و ليكن اسم معصوم صريحاً برده نشده و به جاى آن به واسطه ضمير تعبير شده است و يا اينكه روايت موقوفه است بدين معنا كه روايت از معصوم نقل نشده بلكه فقط به يكى از اصحاب ائمه منتهى گشته است كه قهراً بر اساس مبناى كسانى كه روايات موقوفه را اشكال كرده و آنها را همانند مضمرات كه معتبر است قابل استناد نمىدانند . اين روايت مورد اشكال باشد ؟ مقدمتاً : مىگوييم كه در اسناد روايات كه به معصوم عليه السلام منتهى مىشود گاهى بعد از ذكر امام عليه السلام كلمه « قال » قرار مىگيرد كه فاعل اين كلمه گاهى خود امام معصوم عليه السلام است و گاهى فاعل آن راوى از امام است . مثل اين تعبير محمد بن مسلم عن ابى عبد الله عليه السلام قال سألته . . . حال با توجه به اين مطلب ، روايت يونس را ملاحظه مىكنيم : عدّة من اصحابنا عن سهل بن زياد عن محمد بن عيسى عن يونس قال الذمى تكون له المرأة الذميه فتسلم امرأته . قال : هى امرأته يكون عندها بالنهار و لا يكون عندها بالليل ، قال : فان اسلم الرجل و لم تسلم المرأة يكون الرجل عندها بالليل و النهار « 1 » » در روايت سه مرتبه كلمه « قال » تكرار شده است كه به طور مسلم فاعل دومى و سومى يك نفر بيشتر نيست . كلام اين است كه آيا فاعل دوم و سوم امام عليه السلام است كه در نتيجه فاعل ، « قال » اول به يونس برگشت نموده و در نهايت روايت مضمره باشد ، و يا اينكه فاعل « قال » اول محمد بن عيسى است و فاعل دوتاى بعدى يونس است .

--> ( 1 ) - الوسائل ، باب 9 من ابواب ما يحرم بالكفر ، حديث 5 .