السيد موسى الشبيري الزنجاني

4652

كتاب النكاح ( فارسى )

لحم و دم و اشتداد عظم تلازم خارجى هست لذا در روايات گاهى هر دو عنوان ذكر شده و گاهى به عنوان اول اكتفاء شده است زيرا عنوان اول زودتر به چشم مىآيد و محسوس‌تر است . صاحب مدارك در نهاية المرام و صاحب حدائق قائل به تلازم شده‌اند و بيانى بر تلازم ذكر نكرده‌اند ، اگر بين اين دو عنوان تلازم باشد جمع بين روايات روشن است و مىتوان اكتفاء به يكى از دو عنوان كرد زيرا با احراز يك عنوان عنوان ديگر نيز احراز مىشود چون تلازم ثبوتى دارند . اما اگر تلازم بين اين دو عنوان نباشد چگونه بايد جمع كنيم ؟ شهيد اول در لمعه عبارتى دارد كه ظاهر كالصريح است كه تلازمى بين اين دو عنوان نيست . ايشان اين دو عنوان را با « أو » عطف كرده كه از آن استفاده مىشود كه يكى از دو عنوان كافى است و تعبير « أو » دلالت مىكند كه اين دو عنوان تلازم ندارند زيرا با « او » دو چيزى كه متباين و لو فى الجمله باشند را عطف مىكنند . بله دو چيز كه متلازمين اثباتى نباشند و گاهى شخص يك عنوان را مىداند و از عنوان ديگر بىخبر است را با « أو » عطف مىكنند مثلًا حكمى را بار مىكنند و مىگويند : اگر شب چهارده شده يا آنكه ماه كامل شد و به قرص و بدر تمام تبديل شد اين حكم بار مىشود ، زيرا گاهى انسان شمارش شبها را مىداند اما قرص كامل را نمىداند چون هوا ابرى است و گاهى شمارش شبها را نمىداند اما از طريق رؤيت مىتواند بدر كامل را تشخيص دهد از اين رو با « أو » عطف مىكنند ، خلاصه اگر طريق اثبات متعدد بود و گاهى اين طريق زودتر ثابت مىشود و گاهى آن طريق زودتر ثابت مىشود « أو » ذكر مىشود اما در ما نحن فيه هميشه انبات لحم زودتر از اشتداد عظم تشخيص داده مىشود و چون اشتداد عظم قبل از انبات لحم تشخيص داده نمىشود تعبير به « أو » صحيح نيست بله اگر گاهى إنبات زودتر فهميده مىشد و گاهى اشتداد عظم زودتر فهميده مىشد تعبير « بأو » تمام بود .