السيد موسى الشبيري الزنجاني

3864

كتاب النكاح ( فارسى )

2 ) كلام شيخ مفيد در مقنعه : . . . و ذوات الآباء من الابكار ينبغى ( تكليفاً لازم است ) لهنّ ان لا يعقدن على انفسهنّ الا باذن آبائهنّ ، و ان عقد الاب على ابنته البكر البالغة به غير اذنها أخطا السنّة ( يعنى پدر خلاف شرع كرده ) و لم تكن لها خلافه ، ( هر چند تكليفاً بر دختر واجب است عقد پدر را امضا كند ) و إن انكرت عقده و لم ترض به لم يكن للأب اكراهها على النكاح و لم يمض العقد مع كراهتها له ( ولى اگر دختر امضا نكرد عقد پدر نافذ نيست ) ، فان عقد عليها و هى صغيرة لم يكن لها عند البلوغ خيار ، و إن عقدت على نفسها بعد البلوغ به غير إذن أبيها خالفت السنة ( خلاف شرع كرده است ) و بطل العقد الّا أن يجيزه الأب ، . . . « 1 » به نظر مىرسد عبارت « أخطأ السنة » در عبارت مقنعه نيز به معناى انجام كار خلاف شرع باشد چون شيخ مفيد دو فرع را مطرح كرده‌اند : اول : عقد پدر بدون اذن باكره دوم : عقد باكره بدون اذن پدر . و در هر دو مورد مىفرمايند : « أخطأ السنة و بطل العقد الا مع الاجازة » يعنى ابتداء به طور جزم و بتّى مىفرمايند : در مخالفت سنت مرتكب كار خلاف شده‌اند . سپس مىفرمايند : ولى صحت و بطلان عقد دائر مدار اجازه و عدم اجازه است . در اينجا معلوم مىشود كه « أخطأ السنة » به معناى مخالفت حكم تكليفى است نه حكم وضعى و صحت يعنى به اين معنا نيست كه كارى كرده كه حتماً مورد امضاء شارع مقدس نيست چون ممكن است با اجازه همراه شده مورد امضاء شارع مقدس باشد ، حالا ببينيم اخطأ السنة به معناى مخالفت با تكليف الزامى است يا حكم استحبابى ؟ ظاهر تعبير « خطا » مخالفت با امرى الزامى است و به كار بردن اين عبارت در مورد مخالفت با استحباب تعبيرى نارسا است . مثلًا در مورد كسى كه نافله صبح را نخوانده متعارف نيست كه بگويند فلانى امروز خطا كرده است به علاوه در عبارت در مورد فرع دوم مىفرمايند : « ينبغى لهنّ ان لا يعقدن على انفسهنّ » و ينبغى در عبارات قدماء به معناى لزوم است پس

--> ( 1 ) الينابيع الفقهيه 18 / 39 .