السيد موسى الشبيري الزنجاني
3823
كتاب النكاح ( فارسى )
ازدواج ندارد » مىتوان گفت « دخترى كه در خدمت والدين خود است از خود اختيارى ندارد » و عنوان « مع ابويها ، موضوعيتى ندارد بلكه به عنوان معرّف واقعيت خارجى است و عنوان مشير به آن واقعيت مىباشد . در استعمالات عرفى هم مشابه آن فراوان است مثلًا مىگوييم محصلينى كه در حوزهء علميه هستند در ارشاد مردم مسئوليت سنگينى دارند . در حوزه بودن بما هو هو موضوعيتى ندارد و عهدهدار مسئوليت ارشاد همهء طلابى هستند كه به مقادير لازم از مسائل دينى و احكام فقهى اطلاع داشته باشند هر چند در حوزه نباشند ، ولى چون متعارفاً چنين كسانى در حوزهء علميه هستند ، براى معرفى عهدهداران هدايت و ارشاد ، تعبير « كه در حوزه علميه هستند » را نيز اضافه مىكنند . شاهد آن اين است كه در برخى روايات براى بيان كردن « باكره » ، تعبير « بين الابوين » كرده است ، نكتهء آن همين است كه چون متعارفاً دخترى كه در نزد والدين خود زندگى مىكند ، باكره است و لذا براى معرفى و بيان دختر باكره در روايت فضل بن عبد الملك آمده است « لا تستأمر الجارية التى بين ابويها . . . و اما الثيب فانها تستأذن و ان كانت بين ابويها » « 1 » يعنى هر چند ثيب هم ممكن است با والدين خود زندگى كند ليكن از آنجا كه به طور متعارف و غالب ، دخترى كه با والدينش زندگى مىكند باكره است ، لذا باكره را با تعبير « بين ابويها » بيان كرده است . خلاصه ، اين عبارت ، ذاتاً ظهور در ولايت مادر ندارد . بعلاوه اگر ظهور ذاتى اين عبارت را هم بپذيريم شواهدى در اين روايات هست كه موضوعيت داشتن تعبير « بين ابويها » را نفى مىكند مثلًا در روايت فضل بن عبد الملك مىخوانيم : « لا تستأمر الجارية التى بين ابويها ، اذا اراد ابوها ان يزوّجها » با اين كه « بين ابويها » فرض كرده ليكن براى بيان ازدواج فقط نام پدر را مىبرد . مشابه اين تعبير در روايت محمد بن مسلم نيز آمده است . « لا
--> ( 1 ) جامع الاحاديث ، 25 / 188 ، باب 49 از ابواب التزويج ، ج 8 ، وسائل الشيعة 20 / 269 ، باب 3 از ابواب عقد النكاح و اولياء العقد ، ح 6 .