السيد موسى الشبيري الزنجاني
3356
كتاب النكاح ( فارسى )
غنيه چيست ؟ به نظر مىرسد كه مراد اعم از صبيان و مجانين مىباشد ، زيرا ايشان اين مطلب را از فروع اشتراط ولايت در عاقد دانسته است ، و چون در غنيه در بحث حجر تصريح به محجور بودن صبى نموده « 1 » ، بنابراين اگر مراد از كمال العقل معناى عام آن كه بلوغ هم در آن معتبر است نباشد ، عبارت غنيه ناقص بوده و تمام صورتهايى را كه با قيد « ولايت » خارج مىگردد شامل نمىگردد ، با توجه به اين مطلب به نظر مىرسد كه مراد از كامل العقل در عبارت غنيه ، بالغ عاقل رشيد مىباشد و صبيان و مجانين و سفهاء داخل در عنوان « من ليس بكامل العقل » مىباشد كه غنيه ادعاى اجماع بر بطلان بيع آنها مطرح كرده است . استدلال به حديث رفع قلم هم مؤيد اين معناى عام است . « 2 » بنابراين صغراى ادعاى اجماع غنيه در مورد بطلان عقد صبى پذيرفته است . 3 ) اعتبار اجماع منقول در غنيه : با مراجعه به موارد متعدد در غنيه در مىيابيم كه اجماعات غنيه هيچ ارزشى ندارد و حتى براى فقيه ظن هم نمىآورد ، چه وى در مواردى كه فقهاى بزرگى همچون شيخ طوسى و اتباع وى مخالف هستند و مخالفان اساطين مذهب مىباشند كه بىترديد ابن زهره بر مخالف بودن آنها واقف است با اين حال ادعاى اجماع مىكند ، توجيه اين امر اين است كه اجماعات وى بر پايه اجماع در خصوص مسأله مورد نظر نيست ، بلكه با عنايت به اجماع فقهاء بر قواعد عام و اين كه قاعده عام نوعى شهادت اجمالى بر تطبيقات آن مىباشد ، در مورد تطبيقات قاعده عام ، ادعاى اجماع مىكند . بنابراين تعبير شيخ انصارى كه « المشهور . . . بل عن الغنية الاجماع عليه » كه نظير آن در جواهر بسيار ديده مىشود كه اجماع غنيه را بالاتر از مشهور مىداند ، تعبير ناتمامى است ، اجماع غنية براى اثبات شهرت هم كفايت نمىكند و تنها دليل بر فتواى خود ابن زهره مىباشد .
--> ( 1 ) غنيه : 251 ، و لا يرتفع الحجر عن الصبى الّا بامرين : البلوغ و الرشد . ( 2 ) ( توضيح بيشتر ) مراد از كمال عقل در جايى كه در كنار آن بلوغ نيامده است غالباً معناى عام آن مىباشد ، چنانچه با مراجعه به كلمات فقهاء بر مىآيد ، البته پارهاى از عبارات فقهاء خالى از ابهام نيست . ر . ك : ينابيع فقهيه 8 : 620 ، 12 : 307 ، 337 .