7 / 8 / 1380 دوشنبه درس شمارهء ( 357 ) كتاب النكاح / سال چهارم بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ خلاصهء درس قبل و اين جلسه : در جلسه قبل ضمن نقل و بررسى كلام مرحوم امام خمينى درباره ابتلاء يتامى به طرح اشكالى از سوى صاحب جواهر بر مبناى غايى بودن « حتى » و ايراد مرحوم امام به اين اشكال پرداختيم ، در اين جلسه ، ضمن ناتمام خواندن اين ايراد ، از ناحيه‌اى ديگر اشكال صاحب جواهر را ناوارد مىدانيم ، در ادامه به نقل ادامه كلام مرحوم امام پرداخته ، تأكيد مىكنيم كه هيچ مانعى ندارد كه جزاء شرط ، خود جمله‌اى شرطيه باشد ، در ضميمهء بحث در اين باره به تفصيل بحث شده است . در پايان بحث ، ضمن بررسى موارد استعمال « حتى اذا » در آيات قرآن نتيجه مىگيريم كه « اذا » در همه جا شرطيه و « حتى » حرف ابتداء مىباشد و در 3 آيه‌اى هم كه شرطيه بودن اذا ، چندان روشن نيست ، با دقت بيشتر و ذكر توجيهات ادبى شرطيه بودن اذا را ثابت مىكنيم . * * * الف ) ادامه بررسى اشكال صاحب جواهر به غايى بودن « حتى » : 1 ) چكيده كلام صاحب جواهر و ايراد مرحوم امام خمينى به آن ( يادآورى ) : صاحب جواهر در ردّ احتمال غايى بودن « حتى » اين اشكال را مطرح ساختند كه بنابراين احتمال ، تحقيق در رشد پس از بلوغ لازم نيست ، با اين كه بلا اشكال تحقيق پس از بلوغ هم لازم است . مرحوم آقاى خمينى فرمودند كه اين اشكال بنابر مبناى ابتدايى بودن « حتى » هم كه مختار صاحب جواهر است مطرح مىباشد ، زيرا ذيل آيه مرتبط به صدر آن