السيد موسى الشبيري الزنجاني
2489
كتاب النكاح ( فارسى )
گفته شده كه روات اين روايت ثقه امامى و چند نفر از آنها از بزرگان اصحاب اجماع هستند لذا روايت از نظر سندى در كمال صحت و اعتبار است ، دلالت آن هم بر عدم حرمت مادر زوجهء غير مدخوله واضح مىباشد . مناقشه در سند روايت : گرچه اين روايت در نوادر حسين بن سعيد ص 125 و در كافى 5 / 421 و تهذيب 7 / 273 و استبصار 3 / 157 به طور مسند آورده شده است ، لكن چون اين روايت با روايتى كه صدوق در فقيه 3 / 262 و حسين بن سعيد در نوادر ص 100 نقل كرده است متحد مىباشد و روايت در اين دو نقل اخير به طور مرسل « عن بعض اصحابنا » نقل شده است ، لذا از نظر سندى ، روايت قابل اعتماد نيست . نقل صدوق رحمه الله چنين است : « و فى رواية جميل بن دراج انّه سئل أبو عبد الله « عليه السلام » عن رجل تزوج امرأة ثم طلقها قبل ان يدخل بها هل تحلّ له الابنة ؟ قال : الام او الابنة فى هذا سواء اذا لم يدخل باحداهما حلّت له الأخرى » و در نوادر چنين آمده است : « ابن أبي عمير عن جميل عن بعض اصحابنا عن احدهما عليهما السلام فى رجل تزوج . . . قال : الامّ . . . » در نقل اول ، حسين بن سعيد و كلينى و شيخ به طريق « . . . ابن أبي عمير عن جميل بن دراج و حماد بن عثمان عن أبي عبد الله « عليه السلام » » روايت مىكنند و در نقل دوم همان مضمون را با تفاوت مختصرى كه در نقل به معناها ديده مىشود ، صدوق و حسين بن سعيد از « ابن أبي عمير عن جميل عن بعض اصحابنا عن احدهما عليهما السلام » حكايت مىنمايند و بسيار مستبعد است دو نفر با يك تعبير سؤالى را از حضرت پرسيده باشند و در هر دو بار حضرت هم با يك تعبير پاسخ داده باشند و يكى از اين روات ، سؤال و جوابش را براى راوى دوم نقل كرده باشد و ابن أبي عمير هر دو نقل را از آن راوى ( جميل ) شنيده ، يكى از اين دو نقل را براى حسين بن سعيد و هم براى ابراهيم بن هاشم روايت كند و نقل دوم را فقط براى حسين بن