زوجيّت نيست كه اگر ايلاء نشد زوجيت هم نباشد و اين مانند بسيارى از شرايط ديگر است كه خود شما هم قبول داريد ، ايلاء واقع نمىشود ولى زوجيّت باقى است و مثال هم مىزند . خلاصه ، سيد مرتضى مخالف كه نيست بلكه مطابق مشهور است و در كتب ديگر او هم ، مسأله مطرح نيست . شيخ مفيد هم در دو كتابى كه مراجعه شد يكى مسائل صاغانيه در جواب همان سنى است كه سيد مرتضى هم جواب داده و ديگرى خلاصة الايجاز كه راجع به متعه است ، در هر دو تصريح كرده است كه در متعه واقع نمىشود و خلاصه شيخ مفيد " در بعضى از مسائله " چنين مطلبى بر خلاف مشهور ندارد . در رياض ، مخالف را قاضى ابن براج ذكر كرده كه ظاهراً اشتباه است و تقى را كه همان أبو الصلاح است ايشان قاضى خيال نموده ، در حالى كه چنانچه گذشت ، اصل اين نسبت به تقى اشتباه است و ايشان تقى را هم اشتباهاً قاضى تصور نموده و عبد العزيز بن براج را با أبي الصلاح مخلوط نموده ، در حالى كه هم أبو الصلاح و هم ابن براج مطابق مشهور گفته‌اند كه ايلاء ، در متعه واقع نمىشود . اما نسبت به بعضى مسائل شيخ مفيد فقط ممكن است منشأ توهم اين باشد كه مفيد در احكام النساء ضمن عنوان مسأله در باب ايلاء ، تعبير به زوجه نموده است ، نه الزوجة الدائمة و شايد اين تعبير منشأ شده باشد نظر مفيد را اعم از دوام و غير دوام تصور كرده باشند در حالى كه اين توهم باطل است چون حكمى كه بعداً بر آن مترتب نموده است طلاق است كه خود قرينه‌اى است كه موضوع دائمه است . خلاصه معلوم نشد كه محقق حلى رحمه الله از كجا اين نسبت را بدست آورده كه پس از او كشف الرموز كه شاگرد او بوده از وى تبعيّت نموده و خلاصه به شيخ مفيد و سيد مرتضى نسبت مخالف داده‌اند در حالى كه در كلام اين دو بزرگوار عدم ايلاء در متعه ظاهراً جزء مسلمات اماميه است . خلاصه ايلاء ، اجماعاً و نصّاً در متعه واقع نمىشود . اما در مورد ارتباط بحث ايلاء با بحث فعلى كه آقاى خويى منكر بودند ما گفتيم كه