السيد موسى الشبيري الزنجاني
817
كتاب النكاح ( فارسى )
اولًا : اگر تقبيل و وضع در حجر از صبى غير بالغ اشكال داشته باشد ، بالاولوية العرفية استفاده مىشود كه بر بالغين نيز حرام است . ثانياً : غلام ، مخصوصِ غير بالغ نيست و از چند سال قبل از بلوغ تا چند سال بعد از بلوغ را شامل مىشود ، در مقاتل در مورد حضرت على اكبر عليه السلام آمده : « فقد برز اليهم غلام أشبه الناس خَلقاً و خُلقاً و منطقاً برسولك » . 7 ) تقريب ديگر فرمايش مرحوم آقاى خوئى ( ره ) : فرمايش ايشان را مىتوان به گونهاى ديگر تقريب كرد كه جائى براى اشكالهاى گذشته نماند : در مفهوم غلام اختلاف است ، برخى غلام را مخصوص قبل از بلوغ مىدانند و برخى شامل بعد از بلوغ نيز مىدانند . بنابر مبناى اول ، نهى « لا يقبله الغلام » مخصوص بچههاى غير بالغ است و به قرينهء حديث رفع بايد به كراهت حمل شود ، پس ، در مورد بالغ نيز دليل بر حرمت نمىشود . و بنابر مبناى دوم ، هر چند مفهوم غلام اعم است ولى نمىتوانيم قبل از بلوغ را از آن خارج كنيم ، چون فرد ظاهر آن است ، پس ، اين نهى به قرينهء حديث رفع يا در كراهت و يا در اعم از كراهت و حرمت استعمال شده است ، و در هر دو صورت در مورد بحث كه بعد البلوغ است ، دليل بر حرمت نيست . به عبارت ديگر ، اگر « لا يقبله الغلام » نهى تحريمى باشد ، بايد غلام را مخصوص بچههاى بالغ بدانيم و اين امر بسيار مستبعد است ، چون مستلزم اخراج فرد ظاهر غلام و بچهء نابالغ است . 8 ) نقد استاد مد ظله : به نظر مىرسد كه اوامر و نواهى كه به موضوعات غير قابل تكليف مانند كودكان و حيوانات تعلق مىگيرد ، ظهور در اين ندارد كه خود كودكان يا حيوانات مسئولند بلكه از آنها صرفاً مبغوض بودن يا مطلوب بودن شرعى استفاده مىشود ، قهراً مثلًا