مقتضى المستفيض من محكى الاجماع » ، حال ما بايد عبائر فقهاء را بخوانيم تا ببينيم كه مسأله تا چه اندازه مشهور يا اجماعى است . مدرك روائى عورت بودن صورت مرأة هم روايت مرسلى است كه مرحوم علّامه حلى ( ره ) در اجوبة المسائل المهنائية الاولى كه در كشف اللثام به عنوان المدنيات الاولى از آن ياد كرده ، نقل كرده است « 1 » ، البته اين روايت مرسل و ذاتاً ضعيف مىباشد ولى ممكن است بگوييم كه ضعف سند آن با عمل مشهور و بلكه اجماع مستفيض ادعا شده در مسأله منجبر مىگردد . 2 ) نقل اقوال فقهاء كه استماع صداى زن را حرام دانسته‌اند در چند كتاب ، صداى زن را عورت دانسته‌اند كه عبارتند از : شرايع : الاعمى لا يجوز له سماع صوت المرأة الاجنبية لانّه عورة . در مستند نراقى در تفسير اين عبارت مىفرمايد كه مراد از سماع در اينجا استماع است يعنى گوش دادن به صداى زن حرام است ، ولى شنيدن و سماع صوت زن كه اتفاقاً مىباشد ، هر چند اختيارى باشد ، حرام نيست ، گرچه انسان مىتواند پنبه در گوش خود بگذارد تا سماع اتفاقى صوت زن هم تحقق نيابد ، ولى اين كار لازم نيست ، بلكه استماع صوت زن نامحرم است ، فرق بين سماع و استماع ، نظير فرق بين رؤيت و نظر است ، رؤيت به معنى ديدن است هر چند اتفاقاً چشم انسان بيفتد ، ولى نظر به معناى نگاه كردن كه به معناى ديدن عمدى است . به هر حال ، نراقى مىفرمايد : سماع صوت زن بالاتفاق جايز است و آنچه در شرايع حكم به حرمت آن كرده ، استماع صوت مرأة است .

--> ( 1 ) استاد مد ظلّه : مرحوم سيّد مهنا قاضى مدنى ( ره ) كه شخص فاضلى بوده و از پرسش‌هايش معلوم مىگردد فردى عالم و وارد در مباحث بوده ، سه بار از مرحوم علامه ( ره ) و يك بار از مرحوم فخر المحققين ( ره ) پرسش كرده است ، وى در بار اول از علّامه 184 مسأله ، بار دوم 39 مسأله و بار سوم 28 مسأله پرسيده و علامه پاسخ داده است ، سؤال و جواب‌هاى قابل ملاحظه‌اى است و مطالعهء آنها خوب است ، مسألهء مورد بحث در ضمن مسألهء 35 از مسائل مهنّائيه اولى آمده است ، متن اين سؤال و جواب را پس از اين خواهيم آورد .