السيد موسى الشبيري الزنجاني

105

كتاب النكاح ( فارسى )

طبيعى است ، ولى كسانى كه ذاتاً نظر به وجه و كفّين را جايز مىدانند ، آيا بحث از جواز در صورت ارادهء تزويج لغو نيست ؟ به نظر مىرسد كه بر مبناى جواز نظر به وجه و كفّين ، بازهم بحث از جواز نظر براى مريد للتّزويج ، با توجه به نكات زير لغو نيست : 1 - اين روش بحث در كتب فقها معمول است كه ابتداء يك مسأله مسلّم را ذكر مىكنند ، و بعد بعضى از فروض آن را كه محل بحث است طرح مىكنند و لو اينكه مختار شخص اين است كه اين فروض هم ملحق به اصل مسأله است . مثلًا در اينجا ابتدا عنوان مىكنند كه آيا بدون قصد ازدواج هم نظر جايز است ؟ و چون مسأله محل خلاف قرار مىگيرد ، ممكن است مختار خود شخص اين باشد كه بله بدون قصد نكاح هم همان حكم را دارد و مىتواند نگاه كند . 2 - برخى از فقها مانند محقق حلّى بين جواز در اين دو مسأله فرق گذاشته‌اند كه اگر ارادهء تزويج ندارد ، فقط يك بار نگاه كردن جايز است ، ولى براى مريد للتّزويج تكرار نظر هم جايز است . پس بر مبناى كسانى كه بدون قصد ازدواج ، تكرار را جايز نمىدانند ، عنوان كردن مسأله ، جا دارد . 3 - در مسأله نظر ابتدائى و در غير ارادهء ازدواج ، يكى از وجوه محتمل اين است كه نگاه كردن متعارف و معمولى جايز است ، مثلًا مىخواهد جنسى را به او تحويل بدهد ، نگاه مىكند كه به چه كسى تحويل مىدهد و طرف كيست ، ولى اگر بخواهد دقت كند و مطالعه در خصوصيات چشم و دماغ و رنگ و غيره بكند ، اين نگاه جايز نيست ، چون چنين نگاهى شخص را در معرض تحريك قرار مىدهد و ممكن است بگوييم امورى كه افراد را نوعاً در معرض تحريك قرار مىدهد ، على وجه الاطلاق جايز نيست ، شايد تعبير برخى از روايات كه نظر جايز است « ما لم يتعمّد ذلك » ناظر به همين مطلب باشد كه هر نگاهى كه معرضيت نوعيه براى اثارهء شهوت دارد ، شارع اجازه نداده است ، ولى در باره شخص مريد للتّزويج ، وى حتماً