انسانى كه رسول خدا مولاى اوست ، على نيز مولاى اوست . همچنين حديث مزبور مشتمل بر لفظ « مولى » است به معانى متعدد كه در قرآن كريم نيز به آن معانى به كار رفته است . يك بار به معناى اولى آمده ، چنان كه خداى تعالى دربارهء منافقان فرمايد : . . مَأْواكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلاكُمْ . . . « 1 » ، يعنى آتش سزاوارتر به شماست . سپس نامبرده كلمات ياور ، وارث ، خويشاوند ، دوست ، نزديك ، و آزادكننده را از معانى آن ياد كرده گويد : وقتى كه « مولى » به اين معانى وارد شده ، اگر به هريك از آن معانى حمل شود ، يا به معناى « أولى » چنان كه طايفه‌اى بر اين عقيده‌اند و يا به معنى دوست صميمى ، معناى حديث چنين مىشود : هركس كه من سزاوارتر به او هستم ، يا ياور اويم ، يا وارث اويم ، يا خويشاوند اويم ، يا دوست اويم و يا نزديك اويم ، على نيز نسبت به او چنين است و اين بيان صراحت دارد به اينكه پيغمبر على را به اين منقبت عالى مخصوص گردانيد و او را در مقام ولايت همانند خودش قرار داده است و اين امتياز كسى جز او را برازنده نيست . بايد دانست كه حديث غدير از اسرار قول خداى تعالى است در آيهء مباهله : . . فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ . . . « 2 » كه بنا بر دلايلى كه گذشت ، مراد از « انفسنا » شخص على است ، چه خداى متعال چون شخص رسول خدا را با شخص على قرين هم قرار داد و هردو را با ضميرى كه مضاف به رسول خداست جمع كرد ، رسول خدا نيز به موجب اين حديث اولويت ثابتى را كه خود بر تمامى مؤمنان دارد ، براى على نيز ثابت فرمود ، زيرا پيغمبر اولى به مؤمنان است ، ياور مؤمنان است و سرور مؤمنان است ، و هرمعنايى كه به موجب كلمهء « مولى » امكان داشته باشد كه دربارهء پيغمبر اطلاق شود ، آن را براى على قرار داد ، و اين مرتبه‌اى است بسى ارجمند و درجه و جايگاهى است بس رفيع كه رسول خدا به على اختصاص داده است نه به احدى جز او ، و براى همين امر روز غدير خم ، روز عيد و موسم سرور براى دوستان آن جناب است . در تقرير و شرح و بيان اين مطلب بايد گفت : بدان كه خداى تعالى به نور خودش ترا

--> ( 1 ) . حديد 57 / 15 . ( 2 ) . آل عمران 3 / 61 .