36 - شهاب الدين حفظى شافعى كه از غديريه‌سرايان قرن دوازدهم است ، در كتاب ذخيرة الاعمال فى شرح عقد جواهر اللآل گويد : اين حديث صحيح است و شكى در آن نيست . ترمذى و نسائى و احمد آن را روايت كرده‌اند و طرق آن بسيار است . امام احمد گويد : سى صحابى هنگامى كه على در ايام خلافتش مورد معارضه و منازعه قرار گرفته بود ، به اين حديث براى آن حضرت شهادت دادند . 37 - ميرزا محمّد بدخشى گويد : اين حديث صحيح و مشهور است ، و در صحت آن ترديد روا نداشته مگر منكر متعصّب كه گفتارش بىاعتبار است ، چه آنكه حديث مزبور طرق بسيار زيادى دارد و ابن عقده تمام طرق آن را در كتابى جداگانه گرد آورده و ذهبى به صحت بسيارى از طرق آن تصريح كرده است و جمع كثيرى از صحابه آن را روايت نموده‌اند . « 1 » همو در كتاب مفتاح النجا فى مناقب آل العبا گويد : حكيم ترمذى در نوادر الاصول و طبرانى به سند صحيح در المعجم الكبير از ابو طفيل ، از حذيفة بن سيد ، رضى اللّه عنه ، روايت كرده‌اند كه رسول خدا در غدير خم زير درختى خطبه ايراد كرد و فرمود : اى مردم ، به تحقيق خداى مهربان و دانا مرا آگاه فرمود . . . تا آخر خطبه كه قبلا از نظر گذشت . « 2 » سپس گويد : اين خطبه را احمد از براء بن عازب و زيد بن ارقم ، رضى اللّه عنهما ، به لفظى روايت كرده كه پيش از اين بيان داشتيم « 3 » ، سپس گويد : احمد از على و ابو ايوب انصارى و عمرو بن مرّه و ابو يعلى از ابو هريره ، و ابن ابى شيبه از ابو هريره و از دوازده تن از صحابه ، و بزّار از ابن عباس و عماره و بريده ، و طبرانى از ابن عمر و مالك بن حويرث و ابو ايوب و جرير و سعد بن ابى وقّاص و ابو سعيد خدرى و انس ، و حاكم از على و طلحه ، و ابو نعيم در فضايل الصحابة از سعد ، و خطيب از انس ، رضى اللّه عنهم ، اين حديث را روايت كرده‌اند . سپس حديث را ذكر نموده گويد : در روايت ديگر طبرانى از عمرو بن مرّه و زيد بن ارقم و حبشى بن جناده ، رضى اللّه عنهم ، آن را به طور مرفوع و با لفظ من كنت

--> ( 1 ) . نزل الابرار 21 . ( 2 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 26 - 27 . ( 3 ) . همان : 1 / 29 - 30 .