و در بامداد آن روز تا قبل از ظهر دو ركعت نماز به جا مىآورند و رويّه و شعارشان در اين روز پوشيدن لباس نو و آزادكردن بردگان و نيكى حتى به بيگانگان و قربانىكردن گوسفندان است . نخستين كسى كه اين عيد را ابداع كرده ، معزّ الدوله ابو الحسن على بن بويه است كه در اخبار مربوط به او و وقايع سال 352 به شرح آن خواهيم پرداخت . در قبال اين عيد كه شيعه به وجود آورد و آن را به عنوان يكى از سنن و آداب مذهبى ادامه داد ، عوام اهل سنت هم به سال 389 روز سرورى نظير آن براى خود ابداع كردند كه هشت روز بعد از عيد شيعه است . آنان گفتند كه در چنين روزى رسول خدا و ابو بكر صديق به غار درآمدند و از اين‌رو ، در آن روز با خودآرايى و برپاكردن خيمه و خرگاه و آتش‌افروزى به اجراى مراسم پرداختند . « 1 » مقريزى هم در اين‌باره چنين گويد : عيد غدير قبلا عيد شرعى نبوده و از پيشينيان امت آنها كه روش و عملشان مورد پيروى مردم بوده است ، چنين عيدى را اجرا نمىكرده‌اند و نخستين بار به روزگار معزّ الدوله على بن بويه اين عيد در اسلام معرفى شد و مراسم آن در عراق به اجرا درآمد ، چه نامبرده در سال 352 هجرى روز غدير را عيد معرفى كرد و از آن روز شيعيان آن را عيد گرفتند . « 2 » من چه مىتوانم بگويم دربارهء نويسنده‌اى كه به بحث در تاريخ شيعه مىپردازد پيش از آنكه بر حقايق آن وقوف يابد ؛ يا حقيقت امر را مىداند ، ولى هنگام نگارش مطالب آن را فراموش مىكند ؛ يا با وقوف بر حقايق امر ، تحت تأثير انديشه‌اى كه شب هنگام در سر مىپرورد ، آن حقايق را ناديده مىانگارد ؛ يا اينكه چيزى را مىگويد بدون آنكه آن را درك كند و يا از آنچه مىگويد باكى ندارد . بسيار جاى شگفتى است ! مگر نه اين است كه مورخ شهير ، مسعودى ( م 346 ) مىگويد : فرزندان على ، رضى اللّه عنه ، و پيروان او اين روز را بزرگ مىشمارند ؟ مگر نه اين است كه كلينى ( م 329 ) حديث عيد غدير را در كافى روايت مىكند ؟ مگر نه اين است كه فرات بن

--> ( 1 ) . نهاية الادب فى فنون الادب : 1 / 177 . ( 2 ) . الخطط المقريزية : 2 / 222 .