[ الحديث 64 في خطبة لأمير المؤمنين عليه السلام بعد موت النّبى صلّى اللّه عليه و آله و سلم بتسعة أيّام ] و فيه أيضا : في ذلك الباب ( من كتاب التّوحيد و أمالى الصدوق ) عن جابر بن يزيد الجعفى ، عن أبي جعفر محمّد بن علىّ الباقر عليه السّلام ، عن أبيه ، عن جدّه عليه السّلام ، قال : قال أمير المؤمنين عليه السّلام في خطبة خطبها بعد موت النّبى صلّى اللّه عليه و آله و سلم بتسعة أيّام ، و ذلك حين فرغ من جمع القرآن ، فقال عليه السّلام : الحمد للّه الّذي عجز الأوهام أن تنال إلى وجوده ، و حجب العقول عن أن تتخيّل ذاته في امتناعها من الشّبه و الشّكل ، بل هو الّذي لم يتفاوت في ذاته ، و لم يتبعّض بتجزية العدد في كماله ، فارق الأشياء لا على اختلاف الأماكن ، و تمكّن منها لا على الممازجة ، و علمها لا بأداة ، لا يكون العلم إلّا بها ، و ليس بينه و بين معلومه علم غيره ، إن قيل كان ، فعلى تأويل أزليّة

--> و صرف نور آنست كه تمام مراتب نور را دارا باشد و از هر مرتبه از مراتب ظلمت خالى باشد ) . تو در خوابى و اين ديدن خيال است * هر آنچه ديده‌اى از وى مثال است بروز حشر چون گردى تو بيدار * بدانى كاين همه وهم است و پندار چو خورشيد جهان بنمايدت چهر * نماند نور ناهيد و مه و مهر خيال از پيش برخيزد بيكبار * نماند غير حق در دار ديار ( 1 ) 64 - و نيز در همان جلد و باب : ( از كتاب توحيد و امالى صدوق ) از جابر بن يزيد جعفى از حضرت باقر عليه السّلام از پدرش از جدش نقل كرده كه فرمود : امير المؤمنين عليه السّلام در سخنرانى كه نه روز پس از وفات نبى اكرم صلّى اللَّه عليه و آله بيان فرمود ، و اين سخنرانى هنگامى بود كه از جمع آورى قرآن كريم فراغت پيدا نموده بودند ، پس فرمود : سپاس خداوندى را كه عاجز ماند دلها و خاطرها از اينكه درك وجود او را نمايند ، و در پرده قرار داد افكار را از اينكه ادراك ذات او كنند زيرا ذات مقدس او منزه از اينست كه معروض شكلى شود يا شبيهى داشته باشد ، بلكه او خدائى است كه دگرگونى در ذات او نيست ، و در كمالاتش تجزيه نميشود بتجزيهء عددى ( يعنى ذات او مركب از اجزائى نيست كه هر جزئى در قبال كمالى باشد بلكه تمام ذات ، مصداق هر يك از كمالاتست ) از موجودات جدا است نه بجدائى مكانى ، و در تمام جايگاه موجودات با آنها است نه بطور مزج و تركيب ( چون ذات مقدس او عين علم و قدرت است ، بعلم و قدرت خود نافذ در تمامى موجوداتست ) داناى بموجوداتست نه بقوه و آلتى ( غير از ذات مقدس خود ) دانائى او نيست مگر بشود ذات اشياء ، و نيست بين او و بين معلومش علمى غير خود او ( تا بواسطهء آن عالم باشياء باشد ) اگر گفته شود خدا بوده است مقصود هميشگى وجود